ساختار و ارزش‌های هنری حس‌آمیزی در قصاید خاقانی شروانی

Abstract

حس‌آمیزی یکی از روش‌های خلق تصاویر شاعرانه و مضمون‌های تازه نزد شاعران نوجو است. خاقانی نیز در راستای همین نوجویی و تلاش برای مضمون‌آفرینی به کاربرد حس‌آمیزی علاقه نشان داده است. توجه آگاهانة شاعر به جنبه‌های زبانی و معنایی سخن و استفاده از این ظرفیت‌ها در جهت خلاقیت هنری موجب بهره‌گیری وی از آرایه‌ها و صنایعی شده است که در کار شاعران هم‌دوره‌اش کم‌تر مورد توجه بوده ‌است. حس‌آمیزی در شعر خاقانی به گونه‌ای است که می‌توان او را در این زمینه الگوی شاعران دوره‌های بعد دانست. بررسی نمونه‌های ارزشمند حس‌آمیزی، ساختار محکم و متنوع و ابعاد تصویری و معنایی آن در قصاید خاقانی نشان می‌دهد حس‌آمیزی پس از دورة سامانی کنار گذاشته نشده و یک باره در سبک هندی به اوج اهمیت خود نرسیده است بلکه با وجود شاعرانی چون خاقانی در حال طی نمودن مسیر کمال و اوج تدریجی خود بوده است و افزون بر مواردی که پژوهش‌گران نشان داده‌اند، خاقانی در کاربرد حس‌آمیزی نیز الگوی شاعران مضمون‌ساز و نوآور دوره‌های بعد بوده است.