بررسی رابطۀ بینامتنی دو غزل از فخرالدین عراقی و حافظ (مقایسه غزلی استقبال شده از فخرالدین عراقی توسط حافظ)

Abstract

از جمله مقو له‌های نقد ادبی نقد نفوذ یا تأثیر و تأثّر شعرا نسبت به هم‌دیگر است، ریشه‌یابی کیفیت و کشف کمیت أخذ و اقتباس مضامین و موضوعات موجود در آثار سخنوران میزان نوآوری<br /> و تقلید و تأثیر‌پذیری آنان را از یک‌دیگر نمودار می سازد و در تشخیص سبک شخصی<br /> به خواننده کمک می کند. البته مقایسه عظمت‌ها نه از باب تصور وجوه تشابه بلکه به منظور<br /> دریافتن تنوع تجلّیات علو و جمال و به قصد شناختن طرق مختلف و ظهور تجلی نبوغ و خلاقیت است.<br /> در این مقاله حافظ در غزل (صبا وقت سحر بویی ززلف یار می‌آورد) از غزل عراقی (صبا وقت سحر گویی ز کوی یار می‌آید) استقبال کرده است، این دو غزل ابتدا از لحاظ سبک‌شناسی لایه‌ای (آوایی، واژه‌ای، بلاغی، نحوی، ایدئولوژی)، مورد بررسی قرار گرفته است، و در آخر با توجه به نتایح به دست آمده از لحاظ بینامتنیت ژرار ژنت توضیح داده شده است که این تأثیر‌پذیری از کدام نوع است، و دیگر این‌که چرا در عین تأثیر و تأثّر حافظ از عراقی از لحاظ قالب و محتوا هر کدام از دو شاعر سبک خاص و منحصر به فرد خود را داراست، به گونه‌ای که به راحتی می‌توان تمایز سبکی بین دو شاعر را متوجه شد.