تحلیل زیبا‌شناختی ساختار آوایی اشعار سلمان هراتی

Abstract

زیبایی شعر در گرو هم­نوایی و هماهنگی عناصر شعری است و یکی از راه­های ایجاد این هم­گونی ساختار آوایی شعری است و آن شامل هرگونه تناسب و توازن صوری است که از طریق تکرار کلامی و مطابق قواعد و الگوهای خاص زبانی شکل می­گیرد. فرمالیست­ها و ساخت­گرایان بر این عقیده­اند که اساس شعر ساختار آن است و در بررسی­های ساختاری روساخت اهمیت بیشتری دارد. سلمان هراتی به عنوان یک شاعر متعهد و انقلابیِ معاصر از عوامل و عناصر متعدد درون­زبانی بهره جسته و نوعی موسیقی خاص در شعر خود ایجاد کرده که محصول طبیعی واژه­ها و نحوه چینش آن­ها در بافت دستوری جملات است. وی با شناخت از امکانات و ظرفیت­های زبانی ضمن خلق تصاویر، به هم­سانی و تناسب موسیقی و مضمون توجه کرده، پیام و احساس خود را به زیباترین و ماندگارترین شکل عرضه نموده است. در این مقاله به بررسی روساخت (ساختار آوایی) و دسته­بندی دقیق همه روش­های تشکیل دهنده این ساختار در شعر سلمان هراتـی پرداخته­شده و به آرایـه­ها و عواملی که در شکل­گیری ساختار آوایی نقش داشته­اند اشاره شده است. ساخت آوایی در سه سطح توازن آوایی، توازن واژگانی، و توازن نحوی نمود می­یابد