منظر مثمر، توجه به محیط زیست در شهر؛ نقش کشاورزی در شکل‌گیری منظر شهری

Abstract

با گسترش شهرها و افزایش ساخت‌وساز‌ها به تدریج زمین‌های کشاورزی حومه در این ساختارهای جدید حل و تبدیل به شهرک‌های صنعتی و مسکونی شد. سپس در لا‌به‌لای این ساختار شهری، ساختار سبزی افزوده شد که تأمین کننده نیازهای روحی انسان‌شهری به طبیعت بود؛ شش‌های شهری که تنها کاربری تفرجی داشتند و اغلب بخش‌های وسیعی از فضای درون شهری را به خود اختصاص داده بودند. افزایش هزینه‌ها و بحران‌های اقتصادی که منجر به شکل‌گیری ایده ایجاد کاربری‌های اقتصادی با طراحی‌های چندعملکردی شد، طراحی مناظر باز شهری را نیز تحت تأثیر قرار داد و منجر به بازنگری شبکه سبز در ساختار شهرهای امروز شد. نتیجه این بازنگری به مناظر کشاورزی شهری انجامید.<br /> فضای سبز مثمر شهر این قابلیت را دارد تا به منظور تأمین بخشی از نیازهای خوراکی شهرنشینان وارد حیطه عمل شود. با این رویکرد منابع آب و خاک و انرژی مصرف شده در فضای سبز شهری مورد بهره‌برداری مستقیم شهرنشینان قرار می‌گیرد و فضای سبز صرفاً مصرف‎کننده به فضای سبز تولید‌کننده تبدیل می‌شود. با تداوم کشاورزی شهری، فضای سبز شهر با مسایل اجتماعی، اقتصادی و محیطی ارتباط متفاوتی پیدا می‌کند و شهر پذیرای سبکی از زندگی خواهد شد که موجب کاهش هدررفت انرژی می‌شود. کشاورزی شهری در هر کشوری می‌تواند به عنوان یک سیاست و راهکار برای طراحی فضاهای سبز شهری مطرح شود و چهره و کالبد طبیعت‌گرایی را برای شهر به ارمغان آورد.<br /> در حال حاضر تولید و پرورش محصول در شهر در دو بعد یعنی حفظ کشاورزی و باغات موجود در قالب عملکردهای جدید و ایجاد فضاهای مثمرجدید قابل بررسی است. لازمه تحقق کشاورزی شهری غلبه بر موانع و مشکلات از جمله تغییر در دیدگاه شهروندان و مسئولان به کاربری‌های فضای سبز در شهر است. با رواج کشاورزی در فضای سبز، شهر بر مبنای راهکاری خلاقانه از مشارکت مردم، فرصت‌های اشتغال و استفاده از تجارب، بستر تولید محصولات مورد نیاز شهروندان خواهد بود.