گفتاری پیرامون حقوق دیپلماسی علم

Abstract

ادبیات دیپلماسی علم بر آثار معدود و گاه ترجمه‌ای استوار است و بنابراین نگارش اثر تألیفی در مورد ابعاد حقوقی آن بسیار دشوار است. از سویی قلمرو حقوق بین‌الملل آن‌چنان فراخ گشته که به‌سختی می‌توان نقطه‌ای بر پایان آن تصور کرد. مبادله اندیشه و علم بین افراد انسانی از شرایط ضروری زندگی اجتماعی است، همچنان که طرز شناخت واقعیت‌ها از طرف انسان ضروری است و پایه مبحث نظریه معرفت است. از سوی دیگر دیپلماسی علم به‌عنوان یک رشته علمی در سایر کشورها نیز از سابقه چندانی برخوردار نیست، اگر این مجموعه آثار را به دو دسته تقسیم کنیم، مباحث نظری و بنیانی دسته اول آثار و موضوعات علمی و عینی دسته دوم را تشکیل می‌دهند. دراین‌حین براساس تحقیقات مربوط به تدوین مباحث این نوشتار مشخص شد با وجود ظهور و بروز چالش‌های متعدد و حتی پردامنه در دیپلماسی علم، این موضوع چندان مورد اعتنای قانون‌گذار ملی (در کشورها) نبوده و بنابراین به‌جز مباحث نظری در باب نسبت دیپلماسی علم با فلسفه وجودی دولت یا ارتباط حقوق و دیپلماسی علم، تنها موازین موجود در این زمینه، قواعد و مقرراتی است که از تعهدات بین‌المللی دولت‌ها ناشی می‌شود و در سه دسته شناخته‌شده حقوقی، یعنی حقوق ارتباطات (آزادی اطلاع‌رسانی)، منشور ملل متحد و حقوق بشر بازتاب یافته است.