رویکردی زمینه محور به چالش های انتقال فناوری در قراردادهای بین المللی تجاری در ایران

Abstract

فناوری عاملی کلیدی در تجارت بین­المللی است. بنگاه­های اقتصادی تلاش می­کنند تا از طرق مختلف به فناوری­های مزیت­ساز دست یابند. یکی از راه های مورد توجه شرکت­های فعال در کشورهای درحال توسعه، انتقال فناوری است. بسیاری از پروژه­های انتقال فناوری در جهت تحقق اهداف دانشی مدنظر خود با چالش­های جدی مواجه هستند. این پژوهش تلاش دارد تا با رویکردی زمینه­محور به شناسایی و تبیین چالش­های انتقال فناوری در قراردادهای بزرگ تجاری ایران بپردازد. با توجه به اهمیت درک عمیق چالش­های مذکور و وابستگی آن به بستر و زمینه مورد تحلیل، از روش تحلیل تم به­منظور آنالیز مصاحبه­های عمیق صورت گرفته با 10 نفر از خبرگان صنعتی و علمی استفاده شد. پس از کدگذاری یافته­های پژوهش 18 چالش در قالب چهار گروه اصلی طبقه­بندی گردیدند. لزوم نگاه جامع به همه ابعاد موثر بر انتقال فناوری و همچنین توجه ویژه به بستر و محیط ایران بخشی از یافته­های اصلی پژوهش بودند. در بعد واگذارنده فناوری، عدم تمایل به دلایل اقتصادی، سیاسی و پروژه­ای، در بعد گیرنده فناوری، ظرفیت جذب پایین شرکت های ایرانی، در بعد محیط و فرآیند انتقال، عدم ثبات اقتصادی و در بعد محتوای مورد انتقال، ماهیت متفاوت فناوری­ها بخشی از مهمترین چالش­های انتقال فناوری در پروژه­های بزرگ تجاری بودند.