گونه شناسی فرآیندهای موفق نوآوری دفاعی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران

Abstract

<strong>پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بسیاری از متخصصان خارجی از صنایع دفاعی ایران خارج شدند و با شروع جنگ تحمیلی و اعمال تحریم</strong><strong>‌</strong><strong>ها علیه کشور، جریان ضعیف نوآوری</strong><strong>‌</strong><strong>های دفاعی نیز دچار وقفه شد. پس از آن، تلاش</strong><strong>‌</strong><strong>های وسیعی با رویکرد خوداتکایی در صنایع دفاعی آغاز شد که الگوی غالب آن</strong><strong>‌</strong><strong>ها، تکیه بر توان داخلی، استفاده از فرصت</strong><strong>‌</strong><strong>های محدود همکاری</strong><strong>‌</strong><strong>های فناورانه و سعی و خطا بود. از آنجاکه تاکنون، گونه</strong><strong>‌</strong><strong>شناسی فرآیندهای تکاملی نوآوری شکل</strong><strong>‌</strong><strong>گرفته در این سال</strong><strong>‌</strong><strong>ها، انجام نشده است، این پژوهش با هدف شناسایی این فرآیندها انجام شد. به این منظور، 15 پروژه دفاعی که با شاخص</strong><strong>‌</strong><strong>های موفقیت نوآوری هم</strong><strong>‌</strong><strong>خوانی داشتند، با انجام ده</strong><strong>‌</strong><strong>ها ساعت مصاحبه عمیق اکتشافی با خبرگان مطرح دفاعی و متخصصان اجرایی این پروژه</strong><strong>‌</strong><strong>ها و استفاده از روش تحلیل محتوای مصاحبه</strong><strong>‌</strong><strong>ها مورد بررسی و مطالعه عمیق قرار گرفتند و مفاهیم و مولفه</strong><strong>‌</strong><strong>ها و در نهایت مدل</strong><strong>‌</strong><strong>های فرآیند نوآوری در آن</strong><strong>‌</strong><strong>ها استخراج گردیدند. روایی پژوهش با استفاده از رویکرد سه</strong><strong>‌</strong><strong>جبهه</strong><strong>‌</strong><strong>ای مورد تایید قرار گرفت. در نهایت، 4 مسیر مختلف نوآوری دفاعی بر اساس دسته</strong><strong>‌</strong><strong>بندی محصولات کلیدی بخش دفاعی استخراج شد. نتایج نشان داد که تمام این مسیرها از نیاز عملیاتی، شروع شده و در تمامی آن</strong><strong>‌</strong><strong>ها، مرحله تشکیل تیم و نهاد تحقیقاتی سپری شده</strong><strong>‌</strong><strong>اند. تمامی این مسیرها، منجر به شکل</strong><strong>‌</strong><strong>گیری یک نهاد صنعتی و تولیدی شده و بهبود مشخصات عملکردی محصول و توسعه نوآوری نیز در آن</strong><strong>‌</strong><strong>ها اتفاق افتاده است. </strong>