بازنمایی کارکرد عناصر اقلیمی و معیشتی در ساخت طرحواره ای ضرب المثل های طالقان با رویکرد زبان شناسی اجتماعی- شناختی

Abstract

در هر جامعه زبانی، زبان و فرهنگ رابطه­ای دو سویه و متقابل دارند. از یک سو زبان به عنوان ابزار برقراری ارتباط میان افراد بشر از پشتوانه فرهنگی برخوردار است و از سوی دیگر وسیله­ای برای انعکاس فرهنگ است و عناصر معیشتی و اقلیمی یک جامعه در آیینه زبان آن جامعه بازنمایی می­شود. عناصر و مقوله­های زیادی وجود دارند که می­توانند فرهنگ یک قوم را در زبان آن قوم منعکس کنند. یکی از این عناصر، ضرب المثل­ها هستند که بخشی از ادبیات شفاهی یا عامه محسوب می­شوند و آیینه­ای تمام نما از تاریخ­، فرهنگ، اندیشه، حکمت، تجربه، عقاید، منش، مناسبات، و تمدن یک ملت به شمار می­آیند. ضرب المثل­ها بر اساس طرحواره­ها و فضاهای ذهنی انسان شکل می­گیرند و مفاهیم فرهنگی، اقلیمی و معیشتی نیز در شکل­گیری محتوای ضرب­المثل­ها تاثیرگذار است. از این رو مطالعه ضرب المثل­ها از دیدگاه اجتماعی- شناختی بسیار حائز اهمیت است. در پژوهش حاضر سعی بر این است تا تاثیر عناصر اقلیمی معیشتی طالقان و طرحواره­های تصوری موجود در ضرب المثل­های طالقان بر اساس رویکرد شناختی جانسون و لیکاف بررسی شود. به همین منظور حدود 865 ضرب المثل از کتاب <em>در </em><em>آ</em><em>مدی بر فرهنگ و گویش طالقان</em> انتخاب و پس از بررسی انواع طرحواره­های آن، تاثیر عناصر اقلیمی و معیشتی طالقان در ساخت طرحواره­ای این ضرب­المثل­ها بررسی می­شود و نتیجه حاکی از این است که پر بسامدترین طرحواره به کار رفته در ساخت این ضرب المثل­ها ، طرحواره حجمی است که مرتبط با عناصر اقلیمی و معیشتی نظیر مشاغل و آداب و رسوم منطقه است.