راز بقای ماشک زیر زمینی و نقش آن در احیای مراتع و پایداری سامانه‌های تولید در نواحی خشک

Abstract

طبیعیت گنجینه‌ای سرشار از رازهای ناشناخته است که بعضی از این ناشناخته ها کشف شده‌اند و تعداد زیادی از آنها باقی مانده و تاکنون ناشناخته مانده اند. یکی از این ناشناخته های جالب در طبیعیت که تا حدودی شناخته شده لگومهای غذایی است. ماشک زیر زمینی از جمله محدود گیاهانی است که گلها و غلاف‌هایی در زیرو بالای خاک تولید می کند. در شرایط سخت حاکم بر زمین‌های حاشیه‌ای و با بارندگی پایین (حدود 250 میلی متر در سال ) توانایی رویش و زنده ماندن را دارد. این نوع ماشک تولید علوفه و بذر می کند که کمک بزرگی به تغذیه احشام و احیای مراتع

<strong>1- استادیار پژوهش و عضو هیأت علمی، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان</strong> ضعیف ( که در اثر فشار فرایند احشام بوجود آمده اند) می‌کند. در شرایط خشکی، گلهای زیرزمینی نسبت به گلهای هوایی از وضعیت بهتری برخوردارند و در نتیجه تعداد غلاف‌های زیرزمینی نسبت به غلاف‌های هوایی بیشتر خواهند بود. برداشت جوانه های هوایی در اثر چرای سنگین باعث تحریک جوانه های پایینی در سطح و زیر خاک می شود و در نتیجه باعث کاهش تعداد غلاف‌های هوایی و افزایش تعداد غلاف‌های زیر زمینی می شود و در برداشت سنگین احیای گیاه فقط توسط غلاف‌های زیرزمینی انجام می‌گیرد. غلاف‌های هوایی باعث افزایش پراکنش اینگونه در شرایط مناسب می‌شوند در صورتی که غلاف‌های زیر زمینی باعث زنده ماندن گیاه در شرایط چرای سنگین و خشکی می شوند. در مقایسه با سایر لگومها ماشک زیر زمینی دارای تفاوتهایی است که در بقا و دوام آنها در خاک تأثیر زیادی دارند. مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشورمان با همکاری مرکز تحقیقات بین المللی مناطق خشک ( ایکاردا ) از این خصوصیات ارزنده برای احیای مراتع و پایداری سامانه های تولید در نواحی خشک استفاده کرده‌اند. مقدمه