ارائه مدل بومی پیشگیری و مقابله با مواد مخدر در استان ایلام (با تأکید بر حوزه مصرف و توزیع مواد مخدر)

Abstract

چکیده مسئله اجتماعی اعتیاد نیازمند مداخله است. مداخله و نحوۀ انجام آن در هر اجتماع و جامعه­ای متفاوت است. به عبارتی دیگر، امر مداخله­ هرگز از شناخت بسترها و زمینه­ها بی­نیاز نیست. با توجه به این نکته، هدف اساسی مقالۀ حاضر، ارائۀ مدل بومی مقابله با مواد مخدر و پیشگیری از آن (با تأکید بر حوزۀ توزیع و مصرف مواد مخدر) در استان ایلام است. با توجه به پیچیدگی موضوع اعتیاد، محقق تلاش می­کند تا با تکیه بر ترجیحات نظری خود، تنها چهارچوبی مفهومی را برای طرح سؤالات و شیوۀ نگاه کردن به مسئله فراهم سازد. این چارچوب مفهومی، شامل رویکردهای تفسیری و برساخت­گرایی است. به منظور انجام پژوهش، از روش‌های کیفی، کمی و تحلیل اسناد استفاده شده است. میدان تحقیق استان ایلام است و تعداد مشارکت‌کنندگان در تحقیق (مصرف‌کنندگان مواد مخدر) 25 نفر بودند؛ همچنین علاوه بر تحلیل آماری وضعیت توزیع مواد مخدر در استان، 62 پرونده نیز به صورت نمونه‌گیری در دسترس از شهرستان‌های استان ایلام انتخاب و بررسی شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و مستندات از نرم‌افزارهای اکسل، در بررسی پرونده‌ها، از تحلیل تماتیک یا موضوعی و در روش کیفی نیز از روش کدگذاری استفاده شده است. یافته‌ها در سه بخش یافته‌های میدانی، تحلیل آماری داده‌ها و اطلاعات مستخرج از پرونده‌های توزیع‌کنندگان نشان داده شده است. نتایج تحقیق گویای آن است که اتخاذ رویکردهای مقابله با اعتیاد و پیشگیری از آن در سطح استان، نیازمند توجه به «عرصه‌های نقش‌پرداز» گوناگونی است. به عبارتی دیگر عوامل مختلفی به وجودآورنده، تشدیدکننده یا بازدارنده از آنند. هرگونه تقلیل‌گرایی در این زمینه و توجه به عرصه‌ای خاص، مشکلی از مشکلات موجود را حل نخواهد کرد و برعکس توانایی توجه و کنترل مسیرهای مختلف ضریب موفقیت را بسیار افزایش می‌دهد. مدل نهایی پیشگیری از مواد مخدر و مقابله با آن در این پژوهش بر اساس این عرصه‌های نقش‌پرداز مهم ترسیم شده است.