بررسی تطبیقی تاثیر مولفه‌های فرهنگی بر مناسبات قدرت در دوران سلجوقی و جمهوری اسلامی

Abstract

درتاریخ فرهنگی ایران، اگر چه عصر سلجوقی یکی از نومایه‌ترین اعصار نیست، اما بدون تردید یکی ازسازنده‌ترین دوره هاست. سلجوقیان نه از راه قدرت محض، بلکه از راه بکارگیری روش‌ها و ابزارهای ایدئولوژیک و فرهنگی برای مدت‌های طولانی توانستند از قدرت خود حراست و نگهبانی کنند.آنان علاوه بر زور و دعاوی ایدئولوژیکی ازظرفیت مدارس تازه تاسیس نظامیه، تصّوف و مذهب اهل سنت نیز بهره بردند تا قدرت خود را تثبیت کنند.فرهنگ سلجوقی، هم در بُعد نظری و هم در بُعد سیاسی، پیش ازهر چیز به وسیله شبکه متغیر و ناپایدار مصالحه میان شبکه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، مذهبی وعرفانی برقرار و اثرگذار بود. در دوران جمهوری اسلامی نیز فرهنگ به تثبیت و تقویت قدرت کمک شایانی نمود. حوزه‌های علمیه، مساجد، بارگاه‌های امامان و امام زادگان، مناسک و مراسم مذهبی و ... درتثبیت، تقویت، بازتولید دانش وقدرت دردوران جمهوری اسلامی اثرگذار بوده اند. دراین مقاله تلاش شده است به کمک منابع کتابخانه‌ای و به روش تطبیقی تاثیر فرهنگ بر مناسبات قدرت در دوران سلجوقی و جمهوری اسلامی و همچنین تشابهات و تفاوت‌ها نشان داده شود.