تحلیل رابطه سیاست خارجی وتوسعه اقتصادی: مقایسه دولت‌های خاتمی، احمدی نژاد و روحانی(1376-1396)

Abstract

این مقاله تلاش دارد تا تأثیر جهت گیری سیاست خارجی را بر توسعه اقتصادی مورد بررسی قرار دهد. براین اساس سئوالی که مطرح می‌شود این است که نفس جهت‌گیری هر گفتمان در سیاست خارجی به چه صورت بر توسعه اقتصادی ایران تأثیرگذاشته است؟ فرضیه اصلی این پژوهش آن است که شاخصه‌های اقتصاد ایران همچون سرمایه گذاری مستقیم خارجی، رشد تولید ناخالص داخلی و صادرات و واردات غیرنفتی در دولت‌های خاتمی، احمدی نژاد و روحانی تحت تأثیر نوع جهت گیری سیاست خارجی آنها بوده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد صرف نظر از عناصر ثابت در سیاست خارجی ایران، سایر اقدامات سیاست خارجی ایران را می‌توان در چارچوب گفتمان‌های حاکم بر هر دولت ارزیابی کرد. هریک از این گفتمان‌ها؛ در چارچوب عناصر ثابت و ساختاری سیاست خارجی ایران، شیوه خاص خود برای تعامل با دنیا را برگزیدند که تأثیرات خاص خود را بر روند توسعه اقتصادی ایران داشته است. بدین ترتیب که شاخصه‌های مذکور در دوره خاتمی روند مثبت و در دوره احمدی نژاد روندی منفی و در دوره روحانی تحت تأثیر اجرایی نشدن برجام توسط غرب روندی نوسانی را نشان می‌دهد.