نقش هویت قومی در همبستگی ملی پس از انقلاب اسلامی؛ رویکردی چند فرهنگی

Abstract

جامعه‌ایران از دیرباز جامعه­ای چندقومی و چندفرهنگی بوده که علاوه بر تنوع بخشیدن به ساحت سیاست ایران، همواره به‌صورت مسالمت‌آمیز در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند. اما این زندگی مسالمت‌آمیز به معنای نبود مشکلات و مسائل قومیتی نیست. به‌طوری‌که حتی با انقلاب اسلامی و تأکید قانون اساسی جمهوری اسلامی مبنی بر زندگی مسالمت‌آمیز اقوام، اغلب شاهد گرایش واگرایانه اقوام بوده‌ایم. وجود مشکلات اقتصادی در نواحی قوم نشین، هم‌مرز بودن با کشورهای همسو با قومیت‌های مرزی، گسترش ارتباطات و جهانی‌شدن، متمرکز بودن اداره کشور و مشکلات فرهنگی و اجتماعی باعث شده تا هویت قومی در ایران پس از انقلاب اسلامی با چالش‌هایی روبرو باشد. نوشتار حاضر تلاش می‌کند به مسأله آینده هویت قومی پس از انقلاب اسلامی بپردازد. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سؤال است: هویت قومی از چه راه­هایی می­تواند بر همبستگی ملی پس از انقلاب اسلامی اثرگذار باشد؟ در پاسخ، فرضیه پیش­رو مورد آزمون قرار می­گیرد: رویکرد چندفرهنگ­گرایی به دلیل پیوند دادن خرده فرهنگ­هایی نظیر هویت قومی با هویت ملی و قائل شدن به نقش سازنده آنان در ساختن هویت ملی می­تواند عامل همگرایی ملی باشد. این پژوهش با بهره­گیری از روش کیفی و از طریق مطالعات کتابخانه­ای و اسنادی به بررسی نقش هویت قومی در همبستگی ملی پس از انقلاب اسلامی با رویکرد چندفرهنگی بپردازد.