بررسی جامعه شناختی علل ناهنجاری رفتاری دانش‌آموزان شهرستان ایلام

Abstract

هدف این مقاله بررسی و شناخت تأثیر عوامل اجتماعی، خانوادگی و جمعیت شناختی مؤثر بر ناهنجاری‌های رفتاری جوانان در شهرستان ایلام است. به عبارت دیگر در این مقاله سعی شده است به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که چرا بعضی از جوانان مرتکب ناهنجارهای رفتاری می‌شوند؟ بر همین اساس، متغیرها و فرضیاتی از دیدگاه‌های نظری عمده در جامعه‌شناسی یعنی نظریات کارکرد گرایی ساختی (مانند نظریه آنومی، یادگیری اجتماعی، کنترل اجتماعی، خرده فرهنگی) رویکرد تعامل‌گرایی نمادی (مانند پیوند افتراقی ساترلند، برچسب زنی) و دیگر رویکرد تضادگرا (مانند، تضادگروهی، کنترل قدرت) جهت تبیین ناهنجاری‌های رفتاری جوانان استنتاج شده‌اند. داده‌های مورد نیاز جهت آزمون این فرضیات از طریق پرسشنامه و با شیوه‌ی نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی از یک نمونه 400 نفری از جوانان شهر ایلام، جمع آوری و با استفاده از تکنیک‌های آماری استنباطی مانند گاما و کندال B و ضریب همبستگی پیرسون و کای اسکوار به کمک نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل آماری قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که ضعف کنترل اجتماعی و علقه اجتماعی ضعیف، ارتباط با دوستان ناهنجار، سابقه برچسب منفی خوردن، تحصیلات والدین، پایگاه اقتصادی- اجتماعی خانواده، میزان دینداری شخصی، بعد خانوار، درآمد ماهیانه خانواده، میزان گسیختگی خانواده، احساس وضعیت آنومی در جامعه، پنداشت مثبت از خود، اشتغال والدین، جنسیت، میزان استفاده از تولیدات فرهنگی خارجی و تعهدات آموزشگاهی در بروز ناهنجاری‌های رفتاری جوانان مؤثرند. رابطه‌ی آنها با اطمینان بیش از 99/. درصد معنی‌دار بوده است. مهمترین راهکارهای ارائه شده برای کاهش ناهنجاری رفتاری در این پژوهش عبارتند از: کاهش زمینه‌های بروز آنومی و آشفتگی اجتماعی در سطح جامعه از طریق برنامه‌ریزی علمی، مشارکت دادن هر چه بیشتر جوانان در تصمیم گیری‌ها و امور اجتماعی و برنامه‌ریزی علمی و منطقی برای نحوه گذراندن اوقات فراغت و تفریح جوانان.