تحلیل فضایی و بهینه سازی شبکه ی ایستگاه های باران سنجی استان کردستان با استفاده از واریانس خطای کریجینگ

Abstract

<strong>در راستای برداشت دقیق دادههای بارش به عنوان مهمترین ورودی مدلسازی</strong><strong>‌</strong><strong>های هیدرولوژیکی، شبکه</strong><strong>‌</strong><strong>ی باران</strong><strong>‌</strong><strong>سنجی نقش اساسی را ایفا می</strong><strong>‌</strong><strong>کند. با طراحی شبکه</strong><strong>‌</strong><strong>ی بارانسنجی بهینه می</strong><strong>‌</strong><strong>توان با حداقل هزینه و عدم اطمینان داده</strong><strong>‌</strong><strong>های بارش را برداشت نمود. به منظور بهینه</strong><strong>‌</strong><strong>یابی ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>های باران</strong><strong>‌</strong><strong>سنجی روش</strong><strong>‌</strong><strong>های متفاوتی ارایه شده که در این میان روش</strong><strong>‌</strong><strong>های زمین آمار به گستردگی مورد استفاده قرار می</strong><strong>‌</strong><strong>گیرند. تحقیق حاضر وضعیت ایستگاه­های باران</strong><strong>‌</strong><strong>سنجی استان کردستان و پتانسیل بهینه</strong><strong>‌</strong><strong>سازی موقعیت آنها را با استفاده از روش</strong><strong>‌</strong><strong>های زمین آمار بر مبنای واریانس خطای کریجینگ و با در نظر گرفتن توپوگرافی منطقه بررسی نموده است. در این تحقیق به منظور تحلیل فضایی و برآورد واریانس خطا از داده</strong><strong>‌</strong><strong>های بارش 145 ایستگاه هواشناسی در بازه</strong><strong>‌</strong><strong>ی زمانی (2013-2001) و نقشه</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>ی رقومی ارتفاع ماهواره</strong><strong>‌</strong><strong>ی </strong>SRTM <strong>استفاده گردیده و با توجه به وسعت زیاد منطقه</strong><strong>‌</strong><strong>ی مورد مطالعه و تغییرات زیاد داده</strong><strong>­</strong><strong>‌</strong><strong>های بارش، ناحیه</strong><strong>‌</strong><strong>بندی منطقه یا خوشه</strong><strong>‌</strong><strong>بندی ایستگاه­ها صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>دهد که ارتفاعات بیشترین سهم را در ایجاد خطای برآورد بارش داشته و با حذف ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>هایی که در موقعیت مناسبی واقع نشده</strong><strong>‌</strong><strong>اند میتوان هزینه</strong><strong>‌</strong><strong>ی نگهداری ایستگاهها را کاهش داد؛ همچنین با حذف یا جابجایی 8 ایستگاه از ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>های موجود و اضافه نمودن 28 ایستگاه جدید به شبکه</strong><strong>‌</strong><strong>ی باران</strong><strong>‌</strong><strong>سنجی، مقادیر میانگین واریانس خطا 11</strong>% <strong>کاهش می</strong><strong>‌</strong><strong>یابد که بیشترین کاهش در بخش</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>های مرکزی استان با 24.03</strong>%<strong> می</strong><strong>‌</strong><strong>باشد. نتایج پژوهش حاضر به منظور کاربرد روش</strong><strong>‌</strong><strong>های زمین آمار در تحلیل فضایی و بهینه</strong><strong>‌</strong><strong>سازی ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>های باران</strong><strong>‌</strong><strong>سنجی در نواحی کوهستانی از اهمیت بالایی برخوردار بوده و نقشه</strong><strong>‌</strong><strong>های تولید شده نیز برای سازمان</strong><strong>‌</strong><strong>های اجرایی (نظیر سازمان هواشناسی، وزارت نیرو و ...) از ارزش کاربردی بالایی برخوردار هستند. </strong>