پایش، بررسی و پیش‌بینی روند تغییرات مکانی کاربری اراضی/پوشش زمین با استفاده از مدل زنجیره ای مارکوف

Abstract

<strong>پایش و مدیریت بهینه منابع طبیعی نیازمند اطلاعات به هنگام و صحیح است. تغییرات در پوشش زمین که در سطوح مختلف فضایی و در دوره</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>های زمانی متفاوت رخ می</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>دهد، بیان</strong><strong>­</strong><strong>گر تعامل و تقابل نیازهای همیشگی جوامع انسانی و محیطی با زمین می</strong><strong>‌</strong><strong>باشد.</strong><strong>در این راستا نقشه</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>های</strong><strong>کاربری/ پوشش زمین از مهم</strong><strong>­</strong><strong>ترین منابع اطلاعاتی در مدیریت منابع طبیعی محسوب می</strong><strong>­‌</strong><strong>شوند. در</strong><strong>مطالعه حاضر،</strong><strong>تغییرات</strong><strong>پوشش</strong><strong>اراضی</strong><strong>طی 26 سال</strong><strong>گذشته</strong><strong>و بررسی</strong><strong>امکان</strong><strong>پیش</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>بینی آن در آینده با استفاده از مدل زنجیرة مارکوف منطقه</strong><strong>شوشتر مورد ارزیابی قرار گرفت. در این تحقیق، تصاویر سنجنده</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>های </strong><strong>TM</strong><strong> لندست 4، 5 و </strong><strong>OLI</strong><strong> لندست 8 به ترتیب برای سال</strong><strong>­</strong><strong>‌</strong><strong>های 1989، 2000 و 2015 و هم</strong><strong>­</strong><strong>چنین نقشه</strong><strong>­</strong><strong>‌</strong><strong>های</strong><strong>توپوگرافی و پوشش منطقه استفاده گردید. تصاویر هر سه مقطع زمانی به چهار طبقة کاربری مرتع، اراضی کشاورزی دیم، اراضی مسکونی، و اراضی کشاورزی آبی طبقه</strong><strong>‌</strong><strong>­</strong><strong>بندی شدند. بنابر نتایج، کشاورزی آبی پویاترین کاربری موجود در منطقه بوده که وسعت این اراضی طی 1989 تا 2015 روندی صعودی را در پی داشته است، به</strong><strong>طوری</strong><strong>­</strong><strong> که مقدار 4337 هکتار (7/12 درصد) به این اراضی افزوده شده است. روند تغییرات کاربری مرتع نیز طی 1989 تا 2015 روندی نزولی بوده که موجب کاهش99/59160</strong><strong>هکتار از این طبقه شده است. نتایج حاصل از آشکارسازی تغییرات در سال 2030 به گونه</strong><strong>­</strong><strong>‌</strong><strong>ای است که در صورت ادامه روند موجود در منطقه 33/20 درصد به طبقه کاربری اراضی آبی افزوده خواهد شد، به طوری که در سال 2030 کاربری کشاورزی</strong><strong>آبی 95/60 درصد از مساحت منطقه را شامل می</strong><strong>­</strong><strong>‌</strong><strong>شود. در کاربری</strong><strong>­</strong><strong>‌</strong><strong>های مرتع و اراضی دیم به ترتیب 12/21 و 21/0درصد از مساحت تشکیل</strong><strong>‌</strong><strong>دهنده هر کاربری کاسته شده است و به مساحت کاربری مسکونی افزوده شده است. </strong><strong>نقشه</strong><strong>پیش بینی</strong><strong>حاصله</strong><strong>از</strong><strong>مدل</strong><strong>زنجیره</strong><strong>مارکوف</strong><strong>برای</strong><strong>ارائه</strong><strong>دیدی</strong><strong>کلی</strong><strong>به</strong><strong>منظور</strong><strong>مدیریت</strong><strong>بهتر</strong><strong>منابع</strong><strong>طبیعی</strong><strong>بسیار</strong><strong>حائز</strong><strong>اهمیت</strong><strong>است</strong><strong>.</strong>