تحلیل سینوپتیکی امواج گرما و سرما در سواحل جنوبی دریای خزر

Abstract

<strong>پایداری دوره امواج سرد (گرم) با به همراه داشتن روزهای حدی بسیار سرد (گرم)، اثرات زیان باری بر تمامی جنبه</strong><strong>‌</strong><strong>های زندگی از جمله کشاورزی</strong><strong>و اکولوژی دارند.</strong><strong>یک موج گرما (سرما) یک دوره گرم (سرد) است که از چند روز تا چند هفته به طول می</strong><strong>‌</strong><strong>انجامد که به ترتیب با رطوبت بالا و</strong><strong>بادهای سرد شدید</strong><strong>همراه است و با آستانه</strong><strong>‌</strong><strong>های متفاوتی قابل تعیین است. در این مطالعه برای شناسایی رخدادهای حدی سرد (گرم) در سواحل جنوبی دریای خزر با استفاده از داده</strong><strong>‌</strong><strong>های دمای حداقل و حداکثر پنج ایستگاه دارای کامل</strong><strong>‌</strong><strong>ترین آمار طی دوره مطالعاتی 2010-1961، امواج سرد با صدک 02/0 ام و امواج گرم با صدک98/0 ام شناسایی شد و در ادامه چند موج سرد و گرم که شدت بالایی داشتند انتخاب و نقشه</strong><strong>‌</strong><strong>های مرکب (فشار سطح دریا و تراز 500 هکتوپاسکال) فراگیر آن با استفاده از نرم افزار </strong><strong>Grads</strong><strong> ترسیم و تحلیل شد. نتایج نشان داد روند تغییرات دما برای دمای حداقل مثبت بوده و برای دمای حداکثر در بیشتر ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>ها با کاهش همراه بوده است. در سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 1963، 1964، 1969، 1972، 1973، 1989، 1991</strong><strong>و سال 2008 موج</strong><strong>‌</strong><strong>های سرد به حداکثر فراوانی خود در هر 5 ایستگاه رسیده و تداوم آن</strong><strong>‌</strong><strong>ها در سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 1972 و 1964 بسیار بالا بوده است. در سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 1962، 1966، 1980، 1983، 2000 ،2009 و2010 موج</strong><strong>‌</strong><strong>های گرم حداکثر فراوانی را داشته</strong><strong>‌</strong><strong>اند و پایداری آنها (تعداد روز) در سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 1966و 1971 نسبت به دیگر سال</strong><strong>‌</strong><strong>های مورد مطالعه بیشتر بوده است. ایستگاه رامسر برای امواج سرد و همچنین گرم بالاترین فراوانی را داشته است. ایستگاه گرگان کمترین فراوانی موج گرم و ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>های انزلی و رشت کمترین فراوانی موج سرد را ثبت نموده</strong><strong>‌</strong><strong>اند. سه مرکز پرفشار اروپای شرقی، سیبری، پرفشار کوه</strong><strong>‌</strong><strong>های آلپ وکم فشار اورال با مرکزیت روی جلگه سیبری غربی موج</strong><strong>‌</strong><strong>های سرد حدی را رقم زده</strong><strong>‌</strong><strong>اند. مرکز فشار کم عربستان، پاکستان و خلیج فارس در مواقع حدی خود ایجاد کننده اصلی موج گرم ناحیه مورد مطالعه بوده است.</strong>