ارزیابی توانمندی مدل های AOGCM در شبیه سازی طول دوره های خشک با رویکرد بررسی عدم قطعیت و تغییر اقلیم در گستره ایران

Abstract

<strong>شناسائی و استخراج طول دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک در نواحی خشک و نیمه خشک از اهمیت خاصی برخوردار است، بنابراین استفاده از مدل</strong><strong>‌</strong><strong>های پیش</strong><strong>‌</strong><strong>یابی تغییرات اقلیمی برای بررسی رفتار پارامترهای اقلیمی در آینده امری اجتناب ناپذیر است. زیرا با شناخت رفتار زمانی- مکانی عناصر اقلیمی مانند بارش، قادر خواهیم بود شدت اثرات عوامل مخرب محیطی را کاهش دهیم.</strong><br /> <strong>در این پژوهش عملکردمدل گردش عمومی جو </strong><strong>-</strong><strong> اقیانوس</strong><strong>(</strong><strong>AOGCMs</strong><strong>- </strong><strong>AR₄</strong><strong>)</strong><strong>در شبیه سازی طول دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک در </strong><strong>گستره</strong><strong>ایران مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور مقادیر ماهانه بارش 15 مدل </strong><strong>AOGCM</strong><strong>که در نسخة 5مدل</strong><strong>LARS</strong><strong>-</strong><strong>WG</strong> <strong>تعبیه شده تحت سناریوهای مختلف برای دهه</strong><strong>‌</strong><strong>های 2050 و 2080 بر روی 45 ایستگاه همدید واقع در گستره ایران زمین ریزمقیاس شدند. بعد از اعتبارسنجی و وزندهی به مدل</strong><strong>‌</strong><strong>ها با شاخص</strong><strong>‌</strong><strong>های آماری، مشخص شد که مدل </strong><strong>Hadcm3</strong><strong> و </strong><strong>GFDL-CM2.1</strong> <strong>بهترین کارایی و عملکرد را در شبیه</strong><strong>‌</strong><strong>سازی طول دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک دارد. در مقابل خروجی مدل</strong><strong>‌</strong><strong>های </strong><strong>NCPCM</strong><strong> و</strong><strong>INM-CM3.0 </strong><strong>کمترین همبستگی را با داده</strong><strong>‌</strong><strong>های مشاهداتی دارا می</strong><strong>‌</strong><strong>باشند. مدل</strong><strong>‌</strong><strong>سازی دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک با محاسبة سناریوهای تغییر اقلیم و لحاظ نمودن منابع عدم قطعیت</strong><strong>‌</strong><strong>ها در خروجی مدل</strong><strong>‌</strong><strong>های</strong> (<strong>AOGCM</strong>)<strong>، نشان داد که بر اساس بدترین سناریو(</strong><strong>A2</strong><strong>)</strong><strong>، و حدی</strong><strong>‌</strong><strong>ترین وضعیت(2080)، میانگین دمای کشور </strong><strong>2/7</strong><strong> درجة سلسیوس افزایش و میانگین بارش با وجود افزایش نقطه</strong><strong>‌</strong><strong>ای آن در برخی از ایستگاه</strong><strong>‌</strong><strong>ها، با کاهش 33 درصدی در کل کشور روبرو است. در خوشبینانه</strong><strong>‌</strong><strong>ترین سناریو(</strong><strong>B1</strong><strong>)، نیز میانگین دمای کشور </strong><strong>1/4</strong><strong> درجه سلسیوس نسبت به دورة مشاهداتی افزایش و میانگین بارش نیز با کاهش 14 درصدی همراه است.</strong><br /> <strong>نتایج حاصل از بررسی عدم قطعیت در بررسی دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک در ایران نشان داد که در هر دو دهة 2050 و 2080 و بر اساس هر سه سناریو</strong><strong>(B1,A1B,A2)</strong><strong>، طول دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک در تمامی پهنه</strong><strong>‌</strong><strong>های ایران افزایش می</strong><strong>‌</strong><strong>یابد. بیشترین درصد تغییرات طول دوره</strong><strong>‌</strong><strong>های خشک مربوط به پهنة شمال</strong><strong>‌</strong><strong>غرب (ارومیه، خوی، کرمانشاه، همدان و لرستان) است. </strong>