تبیین نقش اسکان جمعیت در تحقق توسعة پایدار مناطق مرزی مطالعه موردی: استان آذربایجان غربی

Abstract

<strong>توسعة پایدار در یک کشور با در نظر گرفتن توان اکولوژیکی، نیروی انسانی، تکنولوژی و منابع مالی متعلق به آن کشور و درخور آن می</strong><strong>‌‌</strong><strong>تواند تحقق یابد و انجام چنان توسعه</strong><strong>‌‌</strong><strong>ای تنها در محیط یاد شده، پایدار خواهد بود. از این رو، هدف تحقیق حاضر، تبیین نقش مؤلفه</strong><strong>‌‌</strong><strong>های جمعیتی بر تحقق ابعاد توسعة پایدار مناطق مرزی استان آذربایجان غربی بوده بنابراین، جامعة آماری تحقیق را تعداد 9 شهرستان مرزی استان آذربایجان غربی در سال 1390 تشکیل داده است. این تحقیق به روش «توصیفی ـ تحلیلی» و با استفاده از مدل</strong><strong>‌</strong><strong>های کمّی به انجام رسیده است. داده</strong><strong>‌‌</strong><strong>های تحقیق به روش کتابخانه</strong><strong>‌‌</strong><strong>ای (اسنادی) جمع</strong><strong>‌‌</strong><strong>آوری گردید. در این راستا، ابتدا به تحلیل جمعیت</strong><strong>‌‌</strong><strong>شناختی شهرستان</strong><strong>‌‌</strong><strong>های استان آذربایجان غربی طی سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 1390 ـ 1355، پرداخته شد، سپس رتبه</strong><strong>‌‌</strong><strong>بندی شهرستان</strong><strong>‌</strong><strong>های استان از نظر شاخص</strong><strong>‌‌</strong><strong>های مختلف توسعة پایدار در سال 1390 با استفاده از مدل ویکور (در محیط نرم افزار </strong><strong>Excel</strong><strong>) و سطح</strong><strong>‌‌</strong><strong>بندی آنها با بهره</strong><strong>‌‌</strong><strong>گیری از روش تحلیل خوشه</strong><strong>‌‌</strong><strong>ای سلسله </strong><strong>‌</strong><strong>مراتبی با استفاده از نرم افزار </strong><strong>SPSS 16 </strong><strong>انجام شد. نتایج محاسبات حاکی از آن است که رتبة شهرستان</strong><strong>‌</strong><strong>ها در بخش</strong><strong>‌‌</strong><strong>های مختلف، متفاوت بوده و در نهایت نیز، شهرستان ارومیه بسیار برخوردار و شهرستان شوط محروم</strong><strong>‌</strong><strong>ترین شهرستان، شناخته شد. برای بررسی میزان نابرابری</strong><strong>‌‌</strong><strong>های میان شهرستان</strong><strong>‌‌</strong><strong>ها نیز از مدل ضریب پراکندگی (</strong><strong>CV</strong><strong>) استفاده گردید. کاربرد این مدل، نشان داد که در بین شاخص</strong><strong>‌‌</strong><strong>های مختلف، بیشترین میزان نابرابری در شاخص</strong><strong>‌‌</strong><strong>های اقتصادی و کمترین میزان نابرابری در شاخص</strong><strong>‌‌</strong><strong>های زیست</strong><strong>‌‌</strong><strong>محیطی بوده است. </strong><strong>براساس نتایج مدل</strong><strong>‌</strong><strong>سازی معادلات ساختاری</strong><strong>با نرم</strong><strong>‌‌</strong><strong>افزار </strong><strong>LISREL</strong><strong>، مؤلفه</strong><strong>‌‌</strong><strong>های جمعیتی بیشترین تأثیر مثبت را بر بعد اقتصادی توسعة پایدار داشته</strong><strong>‌‌</strong><strong>اند. در آزمون فرضیه</strong><strong>‌‌</strong><strong>ها مشخص شد که تمامی مؤلفه</strong><strong>‌‌</strong><strong>های جمعیتی مورد بررسی، بر تحقق ابعاد توسعة پایدار مؤثر بوده</strong><strong>‌‌</strong><strong>اند. </strong>