پهنه بندی احتمال رخداد بیشینه بارش روزانه در استان همدان

Abstract

<strong>از خصوصیات مهم اقلیم همدان نامنظم بودن زمان بارش و ریزش حداکثر 24 ساعته در ماه</strong><strong>‌</strong><strong>های اسفند و فروردین است. این عامل، یعنی ریزش باران</strong><strong>‌</strong><strong>های شدید باعث افزایش خطر سیل در این استان گشته است. فصل زمستان ریزش به صورت برف است و زمان ذوب آن در فروردین ماه همراه با بارش باران باعث طغیان رودخانه</strong><strong>‌</strong><strong>ها می</strong><strong>‌</strong><strong>گردد. در ماه</strong><strong>‌</strong><strong>های دیگر سال خالی بودن زمین از پوشش زراعی و گیاهی و خشک بودن خاک و ... باعث افزایش سیلاب می</strong><strong>‌</strong><strong>گردد. عوامل سیل خیزی در استان همدان گوناگون و متنوع می</strong><strong>‌</strong><strong>باشد. از علل مهم و مؤثر در سیل</strong><strong>‌</strong><strong>خیزی یک منطقه، آب و هوا، ناهمواری پوشش گیاهی و ... هستند. در این مقاله حداکثر روزانه بارش به </strong><strong>‌</strong><strong>منظور پیش</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>بینی حجم آب قابل استحصال ناشی از سیلاب</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>ها و برنامه</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>ریزی در جهت مدیریت منابع آب منطقه، مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور بر اساس بارندگی</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>های حداکثر 24 ساعته، نقشه مدل ارتفاعی و گرادیان بارش و نقشه هم</strong><strong>‌</strong><strong>باران منطقه برای دوره بازگشت</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>های 2،10،25،50 با روش بهترین توزیع آماری برای منطقه (توزیع گمبل) برآورد و در محیط </strong><strong>GIS</strong><strong>پهنه</strong><strong>‌</strong><strong>بندی شده (به روش کریجینگ) پهنه</strong><strong>‌</strong><strong>بندی شده با کاهش دوره بازگشت، میزان بارش محتمل روزانه کاهش می</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>یابد. بر این اساس در دوره برگشت</strong><strong>‌</strong><strong>های فوق مناطق جنوب شرق و شمال غرب استان همدان (دشت کبودر آهنگ) دارای بیشترین بارش محتمل روزانه است. فراوانی تعداد سیل</strong><strong>‌</strong><strong>های رخ داده در استان، نشان دهنده این واقعیت است که مناطق نامبرده بیشترین و مهیب</strong><strong>‌</strong><strong>ترین سیل</strong><strong>‌</strong><strong>ها را در استان به خود اختصاص داده</strong><strong>‌</strong><strong>اند (سیل سال 1366منطقه کبودر آهنگ). طبق این نقشه</strong><strong>‌</strong><strong>ها مناطق شرقی استان دارای کمترین بارش محتمل روزانه است. نتایج این مطالعه می</strong><strong>‌</strong><strong>تواند در پهنه</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>بندی و پیش</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>بینی سیلاب و همچنین برنامه</strong><strong>‌</strong><strong>‌</strong><strong>ریزی و مدیریت منابع آب منطقه بکاربرده شود.</strong>