ارزیابی آسیب پذیری کالبدی بافت منطقه یک شهر تهران در برابر زلزله احتمالی با استفاده از روش" IHWP " و سیستم " GIS "

Abstract

<strong>تهران</strong><strong>در</strong><strong>منطقه</strong><strong>‌</strong><strong>ای </strong><strong>حادثه </strong><strong>خیز </strong><strong>قرار</strong><strong>دارد </strong><strong>که </strong><strong>احتمال </strong><strong>وقوع </strong><strong>زلزله </strong><strong>و </strong><strong>بروز </strong><strong>خسارت </strong><strong>‌</strong><strong>های </strong><strong>گسترده </strong><strong>در </strong><strong>نتیجة </strong><strong>آن، </strong><strong>بسیار </strong><strong>زیاد است. گسل</strong><strong>‌</strong><strong>های</strong><strong>تهران</strong><strong>از</strong><strong>مناطق</strong><strong>پرتراکم</strong><strong>و</strong><strong>یا</strong><strong>از</strong><strong>نزدیکی</strong><strong>آن</strong><strong>‌</strong><strong>ها</strong><strong>عبور</strong><strong>می</strong><strong>‌</strong><strong>کند</strong><strong>و</strong><strong>در</strong><strong>صورت فعال شدن این گسل</strong><strong>‌</strong><strong>ها امکان</strong><strong>وقوع</strong><strong>خسارت</strong><strong>‌</strong><strong>های فراوان بسیار زیاد است. یکی از این مناطق مهم</strong><strong>، </strong><strong>منطقه یک شهر تهران است که به سبب قرارگیری</strong><strong>در دامنه</strong><strong>‌</strong><strong>های جنوبی البرز و گسل «مشا-فشم» و گسل«شمال تهران »، ساخت وساز در ارتفاعات، جمعیت، تمرکز سرمایه، برج</strong><strong>‌</strong><strong>های بلند مرتبه در ارتفاعات، معابر کم عرض، ترافیک سنگین جاده</strong><strong>‌</strong><strong>ها، رعایت نشدن قوانین ساخت و ساز در اکثر موارد؛ نیازمند برنامه</strong><strong>‌</strong><strong>ریزی به منظور پیشگیری از بحران می</strong><strong>‌</strong><strong>باشد. با توجه به اینکه </strong><strong>بیشتر صدمات ناشی از زلزله به سبب عدم مقاومت فیزیکی بافت، عدم امکان امدادرسانی و عدم توان برگشت پذیری بوده و ارتباط مستقیم یا غیرمستقیم با وضعیت نامطلوب کالبدی دارد، </strong><strong>مقاله حاضر می</strong><strong>‌</strong><strong>کوشد تا با ارزیابی آسیب</strong><strong>‌</strong><strong>پذیری کالبدی و تعیین پهنه</strong><strong>‌</strong><strong>های آسیب پذیر، مؤثرترین راهبردهای نیل به ارتقاء کیفیت ایمنی محیط کالبدی دربرابر زلزله احتمالی را ارائه نماید.بدین منظور با استفاده از شاخص</strong><strong>‌</strong><strong>های پنج گانه(تراکم جمعیتی،خطر پذیری کاربری اراضی،کیفیت ابنیه،عمرابنیه، دسترسی به مراکزامداد و نجات)لایه</strong><strong>‌</strong><strong>های اطلاعاتی هریک از متغیرهای مذکور تولید شد و با بهره</strong><strong>‌</strong><strong>گیری از روش تحلیل سلسله مراتبی</strong><strong>IHWP </strong><strong>درمحیط </strong><strong>Arc GIS </strong>این<strong>لایه</strong><strong>‌</strong><strong>ها تلفیق گردیده و موقعیت منطقه یک شهر تهران در برابر زلزله مورد ارزیابی قرار گرفت.یافته</strong><strong>‌</strong><strong>ها نشان داد که بافت کالبدی منطقه یک دربرابرزلزله احتمالی شرایط نسبتاً ایمن دارد. </strong><strong>نواحی 9و7 و5 بسیار ایمن،نواحی4 و6و10ایمن ونواحی 2و8 ایمنی متوسط و،نواحی 1و 3 از نواحی با ایمنی پائین و در معرض حادثه ارزیابی شدند. </strong><strong>به طور کلی شمال این منطقه، دارای معابر و خیابان</strong><strong>‌</strong><strong>های کم عرض و ساختمان</strong><strong>‌</strong><strong>های بلند مرتبه، بافت</strong><strong>‌</strong><strong>های فرسوده و اماکن مخروبه و... از نقاط نا امن و آسیب</strong><strong>‌</strong><strong>پذیر در برابر زلزله است.بنابراین براساس اصول مدیریت شهری درحال حاضر تراکم فروشی غیر اصولی شهرداری تهران در این منطقه و روند رو به رشد جمعیت، اصلی</strong><strong>‌</strong><strong>ترین زنگ خطر جدّی برای حیات منطقه تلقی می</strong><strong>‌</strong><strong>گردد.</strong>