ارزیابی شاخص NDSI در پایش خشکسالی به کمک تکنیک سنجش از دور ( مطالعه موردی: استان اصفهان)

Abstract

<strong>موضوع خشکسالی در مطالعات منابع آب اهمیت زیادی دارد. شاخص</strong><strong>‌</strong><strong>های</strong><strong>خشکسالی</strong><strong>هواشناسی</strong><strong>مستقیماً</strong><strong>از</strong><strong>روی</strong><strong>داده</strong><strong>‌</strong><strong>های</strong><strong>هواشناسی</strong><strong>نظیر</strong><strong>بارندگی</strong><strong>محاسبه</strong><strong>می</strong><strong>‌‌</strong><strong>شوند درصورت</strong><strong>فقدان</strong><strong>داده</strong><strong>‌</strong><strong>های</strong><strong>مذکور،</strong><strong>در</strong><strong>پایش</strong><strong>خشکسالی</strong><strong>مفید</strong><strong>واقع نخواهند</strong><strong>شد.</strong><strong>لذا</strong><strong>تکنیک</strong><strong>سنجش</strong><strong>از</strong><strong>دور</strong><strong>می</strong><strong>‌</strong><strong>تواند</strong><strong>ابزاری</strong><strong>مفید</strong><strong>در</strong><strong>پایش</strong><strong>خشکسالی</strong><strong>به</strong><strong>شمار</strong><strong>رود</strong><strong>.</strong><strong> در</strong><strong>این</strong><strong>تحقیق</strong><strong>با</strong><strong>استفاده</strong><strong>از</strong><strong>تصاویرماهواره</strong><strong>‌</strong><strong>ای</strong><strong>سنجنده </strong><strong>MODIS</strong><strong> روند</strong><strong>تغییرات</strong><strong>شاخص</strong><strong>نرمال</strong><strong>شده</strong><strong>پوشش</strong><strong>گیاهی استان اصفهان برای سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 2000 تا 2008 بررسی شد. شاخص </strong><strong>NDVI</strong><strong>علاوه بر پوشش گیاهی طبیعی برای پایش خشکسالی به ویژه خشکسالی زراعی نوع دیم هم می</strong><strong>‌</strong><strong>تواند مؤثر باشد. با</strong><strong>در</strong><strong>نظر</strong><strong>گرفتن</strong><strong>این</strong><strong>شاخص،</strong><strong>پوشش</strong><strong>گیاهی</strong><strong>منطقه به</strong><strong>4</strong><strong>گروه</strong><strong>طبقه</strong><strong>‌</strong><strong>بندی شد و</strong><strong>مساحت</strong><strong>هر</strong><strong>کدام</strong><strong>از</strong><strong>طبقات</strong><strong>نیز</strong><strong>محاسبه</strong><strong>شد.</strong><strong>در</strong><strong>نهایت</strong><strong>دو</strong><strong>شاخص </strong><strong>SPI</strong><strong> و </strong><strong>NDVI</strong><strong> مورد</strong><strong>مقایسه</strong><strong>قرار</strong><strong>گرفت. نتایج</strong><strong>حاصل از</strong><strong>محاسبه شاخص </strong><strong>SPI</strong><strong> حاکی از وقوع خشکسالی</strong><strong>شدید در سال 2008 و خشکسالی</strong><strong>متوسط</strong><strong>به ترتیب در سال</strong><strong>‌</strong><strong>های2000 و 2001 در</strong><strong>استان</strong><strong>اصفهان </strong><strong> </strong><strong>است. محاسبه</strong><strong>شاخص </strong><strong>NDVI</strong><strong> در</strong><strong>این</strong><strong>سه</strong><strong>سال</strong><strong>نیز</strong><strong>نشان</strong><strong>داد</strong><strong>که</strong><strong>میزان</strong><strong>پوشش گیاهی</strong><strong>ضعیف</strong><strong>به</strong><strong>طور</strong><strong>قابل</strong><strong>محسوسی</strong><strong>افزایش</strong><strong>یافته است. با این حال نتایج حاصل از اثر تغییرات بارندگی بر روی شاخص </strong><strong>NDVI</strong><strong> نشان داد که همزمانی وقوع خشکسالی هواشناسی و خشکسالی کشاورزی در تمام سال</strong><strong>‌</strong><strong>ها وجود ندارد. برای سال 2006 علی</strong><strong>‌</strong><strong>رغم اینکه بارش بیشتر از سال</strong><strong>‌</strong><strong>های قبل و بعد و بیشتر از میانگین بارش استان بوده، اما براساس نتایج شاخص</strong><strong> NDVI</strong><strong> این سال همراه با خشکسالی کشاورزی (کاهش ارزش شاخص </strong><strong>NDVI</strong><strong>) بوده و برعکس در سال</strong><strong>‌</strong><strong>های 2002 و 2004 که بارش کمتر از سال 2006 رخ داده اما شرایط دیم و مرتع بهتر از سال 2006 بوده و همچنین در سال 2003 با اختلاف 2 میلیمتر بارش در سال 2002، </strong><strong> </strong><strong>مقدار شاخص </strong><strong> </strong><strong>NDVI</strong><strong>کاهش زیادی یافته است. نتایج این تحقیق ضرورت تعریف نمایه</strong><strong>‌</strong><strong>ای که همه این موارد را بیان کند دوچندان می</strong><strong>‌</strong><strong>کند</strong>.