نگاهی به شاخص های جمعیتی ایران در آغاز قرن 21 میلادی

Abstract

تحلیل­ های جغرافیای جمعیت راجع به روابط و مناسبات متقابل میان گروه­های انسانی و گستره­ های جغرافیایی عمدتاً مبتنی بر داده ­های آماری است. وجود چنین تحلیل­ هایی پیش زمینه هر گونه برنامه­ ریزی آمایش سرزمین و سازماندهی فضای زندگی خواهد بود. بی­ گمان به دلیل تحولات اجتماعی- اقتصادی و به ویژه تغییرات حاصل در نظام­های سیاسی جهان امکان پیش بینی دقیق شاخص ­های جمعیتی برای کشورهای جهان وجود ندارد.<br /> برای مثال تحولات سیاسی افغانستان طی ربع قرن گذشته و تحولات آتی احتمالی در عراق اثرات چشمگیری بر ساختار و ترکیب جمعیت و تحرکات مکانی آن در سطح کشور ایران داشته و خواهد داشت. به هر تقدیر جداول پیوست وضعیت شاخص­ های جمعیت ایران و پیش­ بینی آن­ها را تا افق 2015 میلادی نشان می ­دهد.<br /> جداول (1) تحولات جمعیتی ایران را از سال 1260 تا 1375 نشان می­ دهد. همانطور که از ارقام مندرج در این جدول برمی­ آید، از سال 1260 تا 1300 نرخ رشد جمعیت ایران بسیار پایین و معادل 6/0 درصد محاسبه شده است.<br /> پایین بودن سطح تغذیه و بهداشت و بالابودن میزان مرگ و میر در جمعیت عامل مهمی در پایین بودن نرخ رشد جمعیتی بشمار می­رود. از سال 1300 تا 1320 (جنگ جهانی دوم) رشد متعادلی رد جمعیت مشهود است.<br /> در این دو دهه نرخ رشد در حدود 5/1 درصد بوده است. رقمی که در حال حاضر (1381) نیز در مورد جمعیت ایران صدق می­ کند.