نقش و جایگاه مساجد در پایداری و امنیت محلات شهری (نمونه موردی:مسجد جامع قاین)

Abstract

مطالعه حاضر به بررسی کارکردهای مدرن مسجد جامع در شهر قاین می‌پردازد. روش مطالعه روش اسنادی کتابخانه‌ای است. از منظر تاریخی شهر ایرانی به سه نهاد محله، بازار و مسجد شناخته می‌شود. محله، محل زندگی و سکونت، بازار محل تجارت و دادوستد و مسجد محل عبادت و مسائل مذهبی بوده است. هرکدام از این نهادهای شهری درگذشته دارای کارکردهای سنتی بوده و تاکنون نیز این کارکردها را حفظ کرده‌اند؛ولی با مدرن شدن شهر ایرانی و تغییرات ماهوی در آن، لاجرم نهادهای شهر نیز تغییر ماهیت داده و علاوه بر حفظ کارکردهای سنتی، دارای کارکردهای مدرن نیز شده‌اند. امروزه مساجد در شهرهای کوچک مانند قاین علاوه بر انجام و حفظ کارکردهای سنتی، با توجه به نیازهای کنونی به انجام کارکردها و وظایف مدرن ازجمله حفظ امنیت و پایداری شهر نیز می‌پردازد. مسجد جامع شهر قاین یکی ازاین‌گونه مسجدها است. در این مقاله تلاش می‌شود به بررسی کارکردهای جدید این مسجد پرداخته شود. مسجد از ابتدای تأسیس دارای کارکردهای سیاسی، اجتماعی آموزشی، فرهنگی و...بوده، به‌طوری‌که امروزه این کارکردها را حفظ کرده و یا به آن کارکردهای جدیدی اضافه‌شده است عل اوه بر این کارکردهای فرهنگی آموزشی، اقتصادی و حتی درمانی است؛ لذا مسجد جامع قاین می‌تواند به‌عنوان یکی از مساجد موفق و بسیار تأثیرگذار در سطح شهر قاین معرفی کرد. چنین موفقیتی حاصل شرایط متعدداست. بدون شک یکی از ویژگی‌های بارز این مسجد که آن را از بسیاری مساجد دیگر شهر متمایز می‌کند، بزرگی و زیبایی است. طراحی بسیار زیبا و کم‌نظیر باعث شده تا این مسجد از جایگاه بسیار ویژه‌ای برخوردار باشد. مساحت زیاد و تناسب آن با معماری ایرانی اسلامی از شاخصه‌های ممتاز آناست. چنین ترکیب عناصری در کالبد مسجد به‌خوبی رعایت شده است .از همین رو این مسجد را می‌تواند یکی از فعال‌ترین و پرکارترین مساجد قاین در حوزه پایداری و امنیت شهر به‌حساب آورد.