مخاطرات اقلیمی و امنیت؛ بررسی خشونت و امواج گرمایی در شهرستان بیرجند

Abstract

در حال حاضر پدیده‌های حدی اقلیم در کانون توجه پژوهش‌گران قرار دارند زیرا خطر افزایش فراوانی، مدت و حساسیت آستانه‌های اقلیمی به وسیله‌ی افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای در جو افزایش یافته است. موج‌های گرمایی از مهم‌ترین بلایای آب‌و‌هوایی بوده که هر سال پیامدهای زیست‌محیطی و انسانی مخربی را در طبیعت بجای می‌گذارند. امواج گرما مهم‌ترین عامل مرگ‌ومیر مرتبط با اقلیم می‌باشند، همچنین استرس‌های گرمایی را افزایش می‌دهد، بنابراین یکی از عوامل بروز بحران در جوامع انسانی و محیط طبیعی بوده و منجر به بهم‌خوردن نظم محیطی می‌شود. استان خراسان‌جنوبی در پارامترهای اقلیمی از جمله موج‌های گرمایی تغییرپذیر بوده و نوسانات شدیدی دارد که از سالی به سال دیگر متفاوت است. بر این اساس افزایش رخداد امواج گرمایی و تشدید گرم موجب تنش های اجتماعات شهری بخصوص در مناطق پر ازدحام خواهد شد. گرمای شدید و طولانی مدت می تواند به طور مستقیم بر سلامت ما با ایجاد تنش گرما و در شرایط بسیار شدید حتی منجر به مرگ شود. اولین راه شامل اثر نامطلوب درجه حرارت گرم بر تحریک پذیری پرخاشگری و خشونت، کج خلقی می باشد. دوم شامل اثرات غیر مستقیم جهانی گرم شدن کره زمین بر عوامل شناخته شده برای برقراردادن کودکان و نوجونان در معرض خطر تبدیل شدن به خشونت می باشد. در این پژوهش ابتدا داده‌های دمای بیشینه ایستگاه‌های سینوپتیک و کلیماتولوژی استان در کل دوره‌ی آماری فراهم و سپس در محیط نرم‌افزار متلب پایگاه داده‌ی آن مهیا شد،سپس در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی با استفاده از روش کرجینگ ساده میانیابی گردید و در نهایت با برنامه‌نویسی در نرم‌افزار متلب کانون‌های رخداد موج‌های گرمایی شدید استان شناسایی شد. مهم‌ترین کانون رخداد امواج گرمایی استان، جنوب و جنوب‌غرب و قطب گرمایی دیگر استان بشرویه و سه‌قلعه می‌باشد. برای رابطه میزان نزاع فردی، نزاع جمعی، چاقوکشی، قتل و ... به عنوان متغیر وابسته و دما و امواج گرمایی به عنوان متغیر مستقل، با استفاده از مدل رگرسیون خطی ساده و رگرسیون چند متغیره، محاسبه شد. با توجه به ضریب تعیین نزاع فردی که 86/0 بدست آمده است، نشاندهنده این است که 86/0 درصد تغییرات نزاع فردی را می توان با دما پیش بینی نمود. در این پژوهش مشخص شد که خشونت هایی مانند نزاع فردی، نزاع دسته جمعی، چاقوکشی و قتل، سرقت رابطه معناداری با امواج گرمایی داشته اند.