تحلیل محتوای کتاب‌های درسی پایه اول تا سوم ابتدایی از لحاظ توجه به جایگاه نیروی انتظامی (تربیت شهروندی)

Abstract

این پژوهش با هدف بررسی میزان توجه کتاب‌های درسی پایه اول تا سوم ابتدایی به مؤلفه‌های تربیت شهروندی انجام شده است، روش مطالعه، تحلیل محتوا و با رویکرد کمی بوده است. قلمرو پژوهش در این مطالعه، کتاب‌های درسی پایه اول تا سوم ابتدایی را تشکیل داده که در سال تحصیلی 93-92 به عنوان کتاب‌های درسی دارای اعتبار بوده‌اند و نمونه‌گیری صورت نگرفته است، در فرایند تحلیل محتوا کدگذاری از طریق قیاسی و نظریه‌ای که در این پژوهش مبنای تحلیل قرار گرفته است، نظریه «لی‌وینگ آن» در زمینه تربیت شهروندی است که بر اساس سیزده مقولة تربیت شهروندی انجام شد. در این بررسی واحد تحلیل محتوا شامل جملات و تصاویری می‌باشد که در متن کتاب‌ها، فعالیت‌ها و پرسش‌ها و تصاویر به طور مستقیم یا غیر مستقیم (مفهوم آن‌ها) درباره هریک از مؤلفه‌های تربیت شهروندی بیان شده باشد. برای مطالعه پایایی فرایند سنجش، متناسب با روش مطالعه (تحلیل محتوی) از شیوه بازآزمایی بهره‌گیری شده است. نتایج نشان داد که در کتاب‌های درسی پایه اول به مؤلفه بررسی و انتقاد از عقاید، در پایه دوم به مؤلفه رعایت اصول اخلاقی و در پایه سوم نیز به مؤلفه رعایت اصول اخلاقی بیشترین توجه شده است. و در کل پایه ها نسبت به مؤلفه آگاهی از مسائل و مشکلات جامعه، اتخاذ تصمیم آگاهانه و آگاهی از جامعه جهانی توجه کمی شده است. در مجموع می‌توان گفت هماهنگی معقول و منطقی بین مؤلفه‌های تربیت شهروندی در پایه‌های اول و دوم و سوم ابتدایی وجود ندارد. نتایج این پژوهش توجه بیشتر دست اندرکاران نظام آموزشی و برنامه‌ریزان درسی را به پرورش ابعاد تربیت شهروندی از طریق متون درسی می‌طلبد.