باستان اولین رقم ارزن دم روباهی برای تولید علوفه اضطراری

Abstract

به منظورتولید رقم جدید ارزن دم‌روباهی، برنامه تحقیقاتی طی سال‌های 1382-1376 در مزرعه 400 هکتاری مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج و ایستگاه‌های تحقیقاتی عراق محله گرگان و صفی‌آباد دزفول انجام شد. متعاقب انتخاب‌های مقدماتی در ژرم‌پلاسم بومی ارزن ریز، در سال‌های1380 الی 1382، پتانسیل تولید 10 ژنوتیپ انتخاب شده ارزن دم‌روباهی درسه منطقه فوق، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی برای مدت سه سال بررسی شد. صفات مختلفی چون پر برگی، پنجه‌دهی، اندازه برگ، قطر ساقه، وزن هزاردانه، ارتفاع گیاه، طول دوره رویش، فرم بوته، عکس‌العمل به عوامل بیماری‌های قارچی (در شرایط آلودگی طبیعی)، عکس‌العمل به ورس، خسارت پرندگان، شدت ریزش بذر و سایر اجزایی که به عملکرد دانه و علوفه مربوط بود مدنظر قرار گرفت. در سه منطقه اجرای تحقیق و در مجموع 10 ژنوتیپ مورد مطالعه، ژنوتیپ‌های شماره 1، 3، 6، 9 و 10 برترین بودند، ولی ژنوتیپ شماره 9 (KFM9) با توجه به مطلوبیت و برتری در مجموعه‌ای از صفات مورد بررسی در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها به عنوان ژنوتیپ برتر مشخص شد. این ژنوتیپ ضمن داشتن عملکرد مطلوب، از صفاتی چون زودرسی، تحمل به ریزش طبیعی و حمله پرندگان و به ویژه تحمل مطلوبی به ورس برخوردار بود. این ژنوتیپ با متوسط عملکرد دانه 51/2 تن در هکتار و عملکرد علوفه خشک 3/3 تن در هکتار (قصیل20 تن در هکتار) به عنوان یک ژنوتیپ دو منظوره انتخاب شد و در ادامه و در فرآیند معرفی رقم، تحت نام باستان انتخاب و نامگذاری شد. قبل از معرفی رقم طی اجرای پروژه‌های تحقیقی- ترویجی در مناطق ارزن‌کاری یزد و زابل، رقم باستان با تولید کمی (بیوماس خشک، کاه، دانه و علوفه قصیل) بالا، از برتری قابل توجهی نسبت به ارقام بومی این مناطق برخوردار بود.