کشت پاییزه چغندرقند در مناطق گرم استان اصفهان و ایذه خوزستان

Abstract

زراعت پاییزه چغندرقند در اقلیم‌های خشکی مانند کشور ایران در مقایسه با کشت بهاره میزان آب کمتری مصرف نموده و می‌تواند گزینه مناسب‌تری برای بهره‌گیری از بارندگی‌های پاییزه و زمستانه و مقابله با بحران کمبود آب باشد. در دو منطقه آران و بیدگل استان اصفهان و ایذه استان خوزستان از مناطق مجاور دو کارخانه قند چهارمحال بختیاری و اصفهان که دارای استعداد بالقوه تولید چغندرقند پاییزه می‌باشند مطالعه‌ای برای ارزیابی پتانسیل تولید چغندرقند در این مناطق در سال زراعی 1386-1385 در دو آزمایش جداگانه اجرا شد. در آزمایش ایذه اثرات دو تاریخ کاشت و دو تاریخ برداشت در کشت پاییزه بر عملکرد کمی و کیفی دو رقم ایرانی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت. در منطقه ایذه نسبت به منطقه آران و بیدگل درصد ساقه‌روی کمتری بود که علت آن سرمای کمتر زمستان این منطقه بود. در منطقه ایذه درصد ساقه‌روی رقم ایرانی در تاریخ کاشت اول و برداشت اول یک درصد بود که با تأخیر در کشت وکاهش دوره رشد درصد ساقه‌روی افزایش و به پنج درصد رسید. در منطقه آران و بیدگل رقم ایرانی 38/15 درصد ساقه‌روی، در حالی که در رقم خارجی هیچگونه ساقه‌روی نداشت. در منطقه آران و بیدگل عملکرد ریشه دو رقم تفاوت چشمگیری با یکدیگر نداشت اما درصد قند ناخالص رقم ایرانی احتمالاً به علت ساقه‌روی نسبت به رقم خارجی نزدیک 5/2 واحد کاهش یافت، در نتیجه عملکرد قند و عملکرد قند قابل استحصال با کاهش بیشتر از یک واحد روبرو شد. به دلیل ساقه‌روی رقم ایرانی ضریب استحصال آن نیز در مقایسه با رقم خارجی کاهش شش درصدی نشان داد. در منطقه ایذه رقم ایرانی مورد مطالعه در هر دو تاریخ کاشت نسبت به رقم خارجی عملکرد ریشه، قند ناخالص و عملکرد قند قابل استحصال بالاتری داشت که معنی‌دار نبود. با افزایش دوره رشد عملکرد ریشه، عملکرد قند و عملکرد قند قابل استحصال افزایش و با کاهش دوره رشد عملکرد ریشه به صورت معنی‌داری کاهش یافت. این موضوع تأکید بر کشت در اوایل آبان ماه و برداشت حداقل در اواخر خرداد ماه در منطقه ایذه خوزستان می‌کند. همچنین مشخص گردید که زمان برداشت در این منطقه می‌تواند بسیار حساس باشد و یک ماه برداشت زودتر می‌تواند به صورت معنی‌دار عملکرد ریشه‌، عملکرد قند و عملکرد قند قابل استحصال را کاهش دهد. نتایج نشان داد که کشت پاییزه چغندرقند در منطقه آران و بیدگل و مناطق مشابه اقلیمی در استان اصفهان و همچنین منطقه ایذه خوزستان در صورت استفاده از ارقام مقاوم به ساقه‌روی قابل توصیه می‌باشد.