پاژ، رقم جدید تریتیکاله مناسب کشت در اراضی کم بازده مناطق معتدل کشور

Abstract

<strong>با توجه به بالا بودن سطح اراضی کم بازده در بسیاری از مناطق کشور که مناسب برای کاشت گندم و جو نمی‌باشد و با در نظر گرفتن محدودیت منابع آب، تریتیکاله در مقایسه با غلات دیگر از سازگاری بهتری برخوردار است. این تحقیقات </strong><strong>به منظور معرفی رقم جدید تریتیکاله با اجرای پروژه‌های تحقیقاتی به‌نژادی به مدت هشت سال در مراکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی و جنوبی و مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر انجام شد. لاین امید بخش</strong><strong>ET-84-17</strong><strong> در سال زراعی82-1381، 83-1382 و 84-1383 به ترتیب در آزمایشات بین‌المللی مقایسه عملکرد دریافتی از مرکز بین‌المللی تحقیقات ذرت و گندم (</strong><strong>CIMMYT</strong><strong>)، مقدماتی یکنواخت و پیشرفته مقایسه عملکرد دانه لاین‌ها و ارقام تریتیکاله در ایستگاه‌های تحقیقاتی مشهد، کرج، بیرجند و مغان مورد ارزیابی قرار گرفت و با وجود برتری عملکرد نسبت به شاهد (جوانیلو 92) برای بررسی نهایی گزینش شد. در نهایت در دو سال زراعی 85-1384 و 86-1385 آخرین مرحله ارزیابی لاین مذکور در </strong><strong>کنار دیگر لاین‌های امیدبخش تریتیکاله در </strong><strong>قالب آزمایش یکنواخت سازگاری و مقایسه عملکرد دانه لاین‌ها و ارقام تریتیکاله در دو ایستگاه تحقیقاتی مشهد و بیرجند انجام شد. در مجموع در آزمایشات سازگاری مقایسه عملکرد، لاین امیدبخش</strong><strong>ET-84-17</strong><strong> با میانگین عملکرد دانه 7269 کیلوگرم در هکتار </strong><strong>در مقایسه با عملکرد شاهد </strong><strong>جوانیلو 92 (6354 کیلوگرم در هکتار)، از برتری عملکرد حدود 14درصد، گلدهی زودتر حدود 6-4 روز و وزن هزار دانه حدود دو گرم بیشتر از شاهد برخوردار بود. همچنین برتری عملکرد لاین </strong><strong>ET-84-17</strong><strong> در مقایسه با شاهدهای تریتیکاله در آزمایشات تحقیقی- تطبیقی و تحقیقی- ترویجی احراز گردید. میانگین عملکرد دانه لاین مورد نظر، شاهد جوانیلو 92 و سناباد به ترتیب 6772، 5168 و 6005 کیلوگرم در هکتار بود که به ترتیب 31 درصد و 8/12 درصد برتر بود و از نظر سازگاری با اراضی کم بازده (شرایط مزارع استان خراسان جنوبی) مناسب‌تر ارزیابی شد. در نهایت با برتری عملکرد و دارا بودن خصوصیات مطلوب زراعی از جمله زودرسی نسبی شایستگی آن برای معرفی به عنوان رقم جدید احراز و به نام "پاژ" نامگذاری و آزادسازی شد. کل ارزش حال منافع ناخالص آتی معرفی رقم پاژ در طول عمر پیک جایگزینی رقم که هفت سال در نظر گرفته شده است، 54482 میلیون ریال محاسبه شد.</strong>