قابوس، رقم جدید گندم نان مناسب کاشت در مناطق دیم گرمسیری ایران

Abstract

لاین CMSS00M02400S-030M-030WGY-030M-9M-0Y KAUZ/PASTOR//BAV92/RAYON (رقم قابوس) با منشأ مرکز بین‌المللی تحقیقات گندم و ذرت (CIMMYT) در سال زراعی 86-1385 در ایستگاه‌های گچساران و گنبد مورد ارزیابی اولیه قرار گرفت و با توجه به زودرسی، ارتفاع بوته و وزن هزار دانه مناسب انتخاب شد. این لاین به دلیل دارا بودن عملکرد دانه بالا و صفات زراعی مطلوب در آزمایش‌های مقدماتی و پیشرفته به مدت سه سال (91-1388) به همراه 16 لاین پیشرفته دیگر و رقم شاهد کوهدشت در آزمایش‌های یکنواخت سراسری در ایستگاه‌های گرمسیری گچساران، گنبد، مغان و خرم‌آباد ارزیابی شد. متوسط عملکرد رقم قابوس در تمام ایستگاه‌ها، 3514 کیلوگرم در هکتار بوده که در سطح احتمال پنج درصد نسبت به شاهد کوهدشت با عملکرد 3333 کیلوگرم در هکتار برتری داشت. قابوس دارای بهترین میانگین رتبه با انحراف معیار کم و ضریب تغییرات درون مکانی بسیار کمی بود. در حالیکه رقم شاهد کوهدشت با میانگین رتبه هفتم، کمترین ضریب تغییرات درون مکانی و انحراف معیار رتبه نسبتاً بالایی داشت. علاوه بر این، رقم قابوس در شرایط آبیاری تکمیلی در مقایسه با شاهد سازگار کوهدشت در سطح احتمال پنج درصد، برتری معنی‌داری داشت. تفاوت چشمگیر اغلب مؤلفه‌های مرتبط با کیفیت نانوایی بویژه میزان پروتئین، ارتفاع رسوب SDS، گلوتن تر و میزان آب قابل جذب، از دیگر صفات برجسته این رقم بود. همچنین در مقابل بیماری‌های مهم شایع در ایستگاه‌های هم اقلیم در شرایط طبیعی و آلودگی مصنوعی مزرعه و گلخانه حساسیتی از خود نشان نداد.