ارزیابی و نقد نظریة‌های امنیت در جهان سوم

Abstract

این پژوهش، مطالعة زمینه‌ها، بافت و ضرورت طرح نظریه‌های امنیت در جهان سوم و نقد مبانی و رویکرد این نظریه‌ها نسبت به امنیت براساس نگاه اسلامی و زیست‌بوم جمهوری اسلامی ایران است. <strong><span style="text-decoration: underline;">روش</span></strong>: در این پژوهش از روش مطالعة اسنادی و کتابخانه‌ای بهره جسته‌ایم. <strong><span style="text-decoration: underline;">یافته</span></strong><strong><span style="text-decoration: underline;">‌</span></strong><strong><span style="text-decoration: underline;">ها</span></strong>: روند معیوب دولت ـ ملت ‌سازی در جهان سوم و مواجۀ این کشورها با چالش‌ها و آسیب‌پذیری‌های درونی همراه با تهدیدات بیرونی موجب شد نویسندگانی مانند <em>اولمان<strong>[1]</strong></em>، <em>بوزان<strong>[2]</strong></em>، <em>آزر<strong>[3]</strong>، این مون</em>[4] و <em>ایوب<strong>[5]</strong> </em>براساس مبانی غربی به طرح نظریه‌های جدید برای تبیین امنیت در جهان سوم بپردازند. نظریه‌هایی که بر خلاف جریان مسلّط، به جای تمرکز بر تهدیدات خارجی با ماهیت نظامی، بر تهدیدات داخلی با ماهیت عمدتاً سیاسی و اجتماعی متمرکز شده‌اند. <strong><span style="text-decoration: underline;">نتیجه</span></strong><strong><span style="text-decoration: underline;">‌</span></strong><strong><span style="text-decoration: underline;">گیری</span></strong>: نظریه‌های امنیت در جهان سوم هرچند سعی دارند با دوری از نظریه‌های جریان اصلی(واقع‌گرایی و لیبرالیسم) مؤلفه‌های اصلی تشکیل‌دهندۀ معضلة امنیت در جهان سوم را تبیین کنند، اما مبانی فرانظری آن در ادامۀ نظریه‌های خردگرا و نگاهی غرب‌محورانه به مسائل جهان سوم قرار دارد. در رابطه با جهان اسلام و دیدگاه اسلامی به امنیت و هم‌چنین، در رابطه با زیست‌بوم فرهنگی ـ تاریخی جمهوری اسلامی ایران باید گفت که این نظریه قابلیّت تعمیم اندکی دارد و نمی‌تواند امنیت در جهان اسلام و جمهوری اسلامی را به خوبی تبیین نماید. <br clear="all" />

[1] . Richard H. Ullman

[2] . Barry Buzan

[3] . Edward E. Azar

[4]. Chung-In Moon

[5]. Mohammad Ayub