بررسی توزیع مکانی و زمانی نیاز آبی گیاه ذرت با استفاده از روش‌های ژئواستاتیستیک در استان خوزستان

Abstract

در استان خوزستان کشت ذرت یکی از کشت‌های اصلی به‌حساب می‌آید. اغلب در برنامه­ریزی­ها، نیاز آبی به­صورت نقطه­ای محاسبه می­شود، حال آن­که اجرا آبیاری به­صورت منطقه­ای صورت می­گیرد. لذا، این اطلاعات باید از حالت نقطه‌ای به منطقه‌ای تبدیل شود. به­منظور برنامه­ریزی آبیاری در استان خوزستان گیاه ذرت بهاره به صورت لایسیمتری در دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز کشت شد. هدف از این کشت مقایسه روش­های مختلف برآورد نیاز آبی گیاه یاد شده با روش لایسیمتری و تعیین معادله مناسب بود. نتایج نشان دادند که معادله بلینی- کریدل روشی مناسب برای برآورد تبخیر و تعرق در شرایط مورد مطالعه است. پس از تعیین معادله­ی مناسب برآورد نیاز آبی، از داده­های ایستگاه­های هواشناسی استان خوزستان به منظور پهنه­بندی نیاز آبی ذرت (به روش بلینی- کریدل) از روش­های زمین آمار استفاده شد. پهنه­بندی با استفاده از نرم­افزار ARC GIS 10.3 انجام شد. ابتدا روی داده­ها نرمال سازی صورت گرفت. سپس با توجه به کمترین مقدار RMSE مدل نیم­تغییرنما و پهنه­بندی مناسب انتخاب شد. نتایج نشان داد روش کریجینگ ساده با مدل نیم­تغییر نمای دایره­ای در تمامی ماه‌ها مدلی مطلوب به­حساب می­آید. مقدار RMSE این مدل برای اسفند ماه 08/0 برای فروردین 17/0، برای اردیبهشت ماه 46/0 و برای خرداد 48/0 به­دست آمد. نتایج پهنه­بندی نیاز آبی نشان داد نیاز آبی نواحی جنوبی استان نسبت به نواحی شمالی هم­چنین ماه‌های انتهایی نسبت به ابتدایی بیشتر است. در طول دوره مطالعه (اسفند تا خرداد) به­صورت ماهانه به­ترتیب نیاز آبی 98/1، 52/5، 78/11 و 97/11 میلیمتر در روز بوده است. مقادیر پایین RMSE روش­های پهنه­بندی بیان­گر مطلبوبیت پهنه‌بندی نیاز آبی بوده ‌است.