کاربرد سنجش از دور در تعیین تغییرات مورفولوژی رودخانه کشف‌رود

Abstract

خصوصیات مورفولوژی رودخانه­ها به واسطة ویژگی پویای آن، همواره دچار تغییرات هستند و این تغییرات می­تواند بر سازه­های بنا شده در حاشیة رودخانه­ها، زمین­های کشاورزی و غیره آثار منفی بگذارد. چم‌ها از شاخصه‌های مهم تغییرات محیطی به شمار می‌آیند. تحقیق حاضر بررسی تغییرات درجه میان‌بری و شکل چم‌ها در رودخانه کشف رود با استفاده از عکس­های هوایی سال 1345، تصاویر سنجنده‌ TM ماهواره لندست سال‌ 1366، تصویر گوگل ارث سال 1392 می­باشد. در این تحقیق پارامترهای مورفولوژیکی 16 چم در بازه‌ای به طول 11 کیلومتر از رودخانه کشف رود برای هر دوره تعیین شد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین t جفتی نشان داد که تغییرات در مقدار درجه میان بری در طی سال‌های 1345 تا 1392 دارای اختلاف معنی‌داری در سطح یک درصد است. برای تعیین تأثیر تغییرات برخی از پارامترهای چم بر تغییرات درجه میان‌بری از مدل رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شد. نتایج مدل نشان داد که در صورت تغییر در درجه میان‌بری تغییرات دامنه پیچ و خم در کناره نیز به صورت کاهشی است. همچنین نتایج همبستگی اسپیرمن نشان داد که تغییرات در پارامترهای درجه میان‌بری و حالت شکل چم به شدت به یکدیگر وابسته هستند. به طوری که همبستگی معنی‌داری بین تغییرات درجه میان‌بری و شکل چم در سطح معنی‌داری یک درصد وجود دارد. با افزایش درجه آب‌بندی اشکال چم نیز به صورت U و Ω شکل در می‌آیند و چم تمایل به بسته شدن پیدا می‌کند. در چم‌هایی که کاهش درجه میان‌بری وجود دارد مانند چم‌های شماره 2، 3، 11 و 12 عمدتاً مسیر به صورت مستقیم در آمده و قسمتی از رودخانه به صورت برکه‌های شاخ گاوی جدا شده است.