مقایسۀ هیجان‌خواهی در افراد وابسته به مواد و افراد بهنجار در شهر ارومیه

Abstract

اعتیاد به مواد مخدر یکی از معضلات اجتماعی، فرهنگی و تربیتی جوامع بشری است که ایران اسلامی نیز، از پیامدهای منفی آن در امان نمانده است. پیشگیری از رشد و توسعۀ این ناهنجاری شکننده، وظیفۀ همگانی است. اعتیاد، یک بیماری زیست-شناختی، روان‌شناختی و اجتماعی است. عوامل متعددی در سوء مصرف مواد تأثیر دارند که منجر به شروع مصرف و سپس اعتیاد می‌شوند. درک کلیۀ علل و عوامل زمینه‌ای موجب می‌شود که روند پیشگیری، شناسایی، درمان و پیگیری به طور هدفمند طرح‌ریزی شود. بنابراین، آشنایی با عوامل زمینه‌ساز و مستعدکنندۀ بروز اعتیاد و همچنین عوامل محافظت‌کننده در برابر آن از ضروریات اساسی می‌باشد. هدف پژوهش حاضر، مقایسۀ هیجان‌خواهی و ابعاد آن در افراد وابسته به مواد با افراد بهنجار می‌باشد. تحقیق حاضر از نوع پژوهش‌های علّی مقایسه‌ای است. جامعۀ آماری تحقیق شامل کلیۀ زنان و مردان معتاد بین 20 تا 50 سالۀ ساکن شهر ارومیه می‌باشد که در آبان ماه سال 1392 در کمپ‌های ترک اعتیاد به سر می‌برند. 120 آزمودنی معتاد و 120 آزمودنی بهنجار که از نظر سن، جنس و تحصیلات با یکدیگر همتا بودند با روش نمونه‌گیری تصادفی در بین معتادین و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای مرحله‌ای در افراد عادی انتخاب شدند. ابزار اندازه‌گیری پژوهش، پرسش‌نامۀ استاندارد خود گزارش‌دهی شکل پنجم هیجان‌خواهی زاکرمن بوده و داده‌ها به جهت غیر پارامتریک بودن با استفاده از آزمون یومان-ویتنی مورد مقایسه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها حاکی از آن است که در بعد تجربه‌طلبی، ماجراجویی و هیجان‌خواهی افراد معتاد و غیرمعتاد، تفاوت معنی‌داری مشاهده نمی‌شود، ولی در بعد ملال‌پذیری و گریز از بازداری در سطح 95 درصد اطمینان، تفاوت معنی‌دار است. از طرفی در هیجان‌خواهی کل نیز تفاوت معنی‌داری در گروههای مورد مقایسه مشاهده می شود؛ لذا می‌توان گفت نتایج تحقیق با نظریۀ هیجان‌خواهی ماروین زاکرمن، همسو می‌باشد.