بررسی اثر غلظت فنل بر رشد، تنفس و تشکیل بیوفیلم باکتری‌های تجزیه کننده فنل در پساب کارخانه ذوب‌آهن اصفهان

Abstract

ترکیبات فنلی، فنل و مشتقات فنل، آلوده کننده‌های محیطی هستند که در پساب‌های صنعتی مختلف مانند تبدیلات زغال سنگ، پالایشگاه نفت، کارخانه‌های شیمیایی و پتروشیمی وجود دارند. حضور این ترکیبات در پساب کارخانه ذوب‌آهن اصفهان خطر جدی برای محیط زیست منطقه در پی دارد. بهترین و کم هزینه‌ترین روش تصفیه پساب‌های آلوده به فنل و ترکیبات فنلی استفاده از روش‌های تصفیه زیستی است. در این تحقیق، 15 سویه باکتریایی تجزیه کننده فنل از مکان‌های مختلف کارخانه ذوب‌آهن اصفهان جدا سازی گردید . از بین این 15 سویه باکتریایی، 5 سویه به عنوان سویه‌های غالب با نام سویه‌های B3, C1, C4, C7, D14 شناخته شدند، که قابلیت بالایی برای حذف فنل نشان می‌دادند. سپس اثر غلظت‌های مختلف فنل (900-100 میلی گرم بر لیتر) بر میزان رشد، تنفس و تشکیل بیو فیلم این 5 سویه بررسی شد . نتایج حاکی از آن بود که کلیه سویه‌ها تا غلظت 500 میلی‌گرم بر لیتر فنل، رشد و حذف فنل مناسبی نشان می‌دادند؛ اما در این بین میزان رشد سویه B3 در غلظت 300 میلی‌گرم بر لیتر بالاتر از چهار سویه دیگر بود و همین سویه، بالاترین بیو فیلم را در این غلظت تشکیل می‌داد. تنفس سویه‌ها در غلظت‌های فزاینده فنل متناسب با رشد آن‌هاست به طوری که اکثر سویه‌ها بالاترین تنفس را در غلظت 500-400 میلی‌گرم بر لیتر فنل نشان می‌دادند و در همین غلظت بالاترین رشد و بیو فیلم را داشتند. دوره انکوباسیون نیز تأثیر به سزایی بر حذف فنل سویه‌ها داشت، بدین صورت که در دوره انکوباسیون 24 ساعته تنها تا غلظت 500 میلی‌گرم بر لیتر تجزیه می‌گردید؛ اما با افزایش این زمان به 48 ساعت، فنل به طور کامل تا غلظت 900 میلی‌گرم بر لیتر تجزیه می‌گردید. با به کارگیری این سویه‌ها در حوضچه‌های تصفیه فنل کارخانه ذوب‌آهن می‌توان میزان آلودگی فنلی این کارخانه را به طور قابل توجهی کاهش داد.