سنجش توسعه‌یافتگی اجتماعی- فرهنگی در شهرستان‌های استان خراسان رضوی

Abstract

<strong>پدیده شهرنشینی به عنوان یکی از مهمترین پیامدهای رشد جمعیت در قرن 21 منجر به ایجاد بحران‌های شهری و نابرابری‌های شدید</strong><strong>مناطق مختلف جغرافیایی به لحاظ میزان توسعه‌یافتگی و برخورداری از امکانات با یکدیگر شده است.</strong><strong>استان خراسان رضوی به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و تنوع آب و هوایی بستر توسعه‌یافتگی متفاوتی را در شهرستان‌های این استان باعث شده است از این رو </strong><strong>هدف این نوشتار رتبه‌بندی و سنجش توسعه‌یافتگی اجتماعی و فرهنگی شهرستان‌های استان خراسان رضوی است. این تحقیق از نوع تحقیقات کاربردی و از لحاظ روش‌شناسی، توصیفی_ تحلیلی محسوب می‌شود که در آن با استفاده از مدل‌های </strong><strong>SWARA</strong><strong> و </strong><strong>WASPAS</strong><strong>و محیط نرم‌افزاری </strong><strong>Arc GIS</strong><strong>اقدام به رتبه‌بندی در مقیاس شهرستانی شده است. </strong><strong>جامعه آماری تحقیق شامل 28 شهرستان استان خراسان رضوی است که </strong><strong>جهت تعیین سطح توسعه‌یافتگی، </strong><strong>17 </strong><strong>متغیر</strong><strong> در قالب 3 گروه شاخص جمعیت و آموزش، فرهنگی و بهداشت و درمان در سطح 28 شهرستان استان جمع‌آوری و تحلیل شده است. اطلاعات و داده‌های مورد نیاز به صورت اسنادی و کتابخانه‌ای از داده‌های خام سرشماری نفوس و مسکن و گزارش اطلاعات اجتماعی و اقتصادی خراسان رضوی (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان رضوی) استخراج شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تفاوت عمده‌ای به لحاظ توسعه‌یافتگی شاخص‌های تحقیق در بین شهرستان‌های استان وجود دارد که نشان از عدم تعادل منطقه‌ای و نابرابری آنها است. به طوریکه شهرستان گناباد با امتیاز 9/787 توسعه‌یافته‌ترین شهرستان بوده است و پس از آن شهرستان‌های درگز، کاشمر، قوچان و سبزوار قرار گرفته‌اند. همچنین شهرستان‌های بینالود، باخرز، زاوه، داورزن و خوشاب رتبه‌های آخر توسعه‌یافتگی را کسب کرده‌‌اند. اختلاف امتیاز توسعه‌یافتگی اجتماعی- فرهنگی شهرستان اول و آخر 2/205 است که نسبتا اختلاف زیادی بین شهرستان توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته به لحاظ توسعه‌یافتگی است.</strong>