مطالعه فرصت‌ها و چالش‌های شبکه‌های اجتماعی موبایلی در خانواده‌های شهر تبریز

Abstract

گسترش و ورود انواع رسانه‌های نوین در میان خانواده‌های ایرانی، این نهاد اجتماعی را تحت تأثیر قرار داده و موجب تغییراتی در رفتار و گفتمان نسل جوان و زوج‌های جوان شده است؛ از جمله مهمترین این رسانه‌های نوین شبکه‌های اجتماعی موبایلی هستند که علاوه بر داشتن پیامدها و آسیب‌ها، از نقاط قوتی نیز برخوردار هستند. لذا، هدف نوشتار حاضر، شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های شبکه‌های اجتماعی موبایلی بر روی خانواده‌های ایرانی است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی و بهره‌گیری از رویکرد تحلیل تماتیک و تکنیک مصاحبه نیمه ساختاریافته برای گردآوری داده‌ها، صورت گرفته است. جوانان 20 تا 33 ساله کاربر شبکه‌های اجتماعی موبایلی ساکن شهر تبریز که حداقل دو سال تجربه حضور در این شبکه‌ها را داشتند، به ‌عنوان جمعیت آماری انتخاب شده‌اند. در واقع، 20 نفر از این کاربران براساس نمونه‌گیری هدفمند به‌ عنوان حجم نمونه انتخاب شده‌اند. تجزیه و تحلیل مصاحبه‌های پاسخگویان استخراج 9 نوع مقوله عمده در زمینه فرصت‌ها و چالش‌های شبکه‌های مجازی موبایلی است که عبارتند از: «غریبه‌شدن خودی‌ها (کاهش تعاملات خانوادگی)»، «خودی‌شدن غریبه‌ها (عمومی‌شدن سپهر خصوصی)»، «ظهور الگوهای ارتباطی جدید در خانواده‌ها»، «تشدید شکاف ارزشی»، «ترویج پورنوگرافی»، «دوستی‌های جنسی خارج از چارچوب خانواده»، «نقض حریم خصوصی»، «فرسایش اعتماد متقابل زناشویی»، و «تشدید مصرف‌گرایی».