مجازات نظارت الکترونیکی؛ خلاقیتی میان‌رشته‌ای در کیفرشناسی، علوم انتظامی و سیاست جنایی

Abstract

چکیده کنکاش برای یافتن جایگزین‌های مناسب برای حبس، از گفتمان‌های غالب سیاستگزاران جنایی کشورهاست، که هژمونی دو رویکرد بالینی و اجتماع‌محور به مجازات، این گفتمان را در کانون توجه فزاینده قرار داده است. مجازات نظارت الکترونیکشایع‌ترین کیفر اجتماع‌محور است که با کاستن از تورم جمعیت کیفری زندان‌ها و هزینه‌های مجازات، به نظر می‌رسد با اصول کیفررسانی عادلانه و منصفانه همسو است. این کیفر یا به تعبیر بهتر، کیفر گونه نقطه عطف حقوق کیفری به فناوری اطلاعات و ارتباطات از جهت ابعاد حقوق بشری است.علیرغم مزایایی چند، نظارت مجازی از گذر نصب دستبند الکترونیکی یا کاشت ریزتراشه (مجهز به سامانه GPS) نگرانی‌هایی در مورد نقض حقوق محکومان و در افق وسیع‌تر، کاهش نرخ دسترسی به عدالت کیفری با معیار اسناد الزام‌آوربین‌المللی و آموزه‌های سیاست جنایی اسلامی به همراه دارد. درک انتقادی چالش‌های فراروی این بدیلِ حبس، افت‌وخیزها و نگرانی‌ها در خصوص همگرایی دو دانش حقوق کیفری و فناوری اطلاعات و ارتباطات را هویدا خواهد ساخت تا از رهگذر این مفاهمه، همسویی این دو در قلمرو پارادایم کل‌نگر سیاست جنایی اسلام تسریع گردد.