شناسایی مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی از منظر اسلامی

Abstract

مفهوم «سرمایۀاجتماعی»در بسیاری از علوم انسانی همچون اقتصاد، علوم اجتماعی، علوم سیاسی و به ویژه در دانش مدیریت از جنبه­های مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفته و دانشمندان، آثار متعددی در این زمینه تألیف کرده­اند.سرمایهاجتماعی، مجموعههنجارهایموجوددرسیستمهایاجتماعیاستکهموجبارتقاءسطحهمکاریاعضایآنجامعهمی­شود. گرچه اصطلاح «سرمایۀ اجتماعی» ابتدائاً در کشورهای غربی متداول گشته، اما مفهومآن، کهاز روابطوپیوند انسان­ها با هم، سخن می­گوید و به دنبال افزایش همکاریمتقابلاشخاص در جامعه است تا در نهایت پایه­های اجتماعمستحکم­تر ومنسجم­تر از پیش گردد؛درآموزه­هایفقهی- اخلاقی دین اسلام، به دفعات تذکر داده شده است.از منظر اسلام، میان سیستم حاکمیت و سرمایۀ اجتماعی پیوندی ناگسستنی وجود دارد. اسلام، الگویی از نظام حاکمیت را که بر پایۀ مشارکت فعال مردم و نهادهای مدنی است،ارائه می­کند.چراکه مردم را بخشی از حاکمیت می­داند. الگویاسلامی مشارکت اجتماعی، بسیار راه­گشاتر و کم‌نقص‌تر از الگوهای غیراسلامی است و می­تواند تأثیر بسیاریدر رشد و توسعۀ جامعۀ اسلامی داشته باشد. هدف این مقاله استخراج الگویی از سرمایة اجتماعی مبتنی بر آموزه­های اسلامی و به طور خاص از کتاب میزان الحکمه است.