دین، اخلاق و محیط زیست

Abstract

امروزه، وخامت بحران‏های محیط‏زیستی تا حدی است که حیات انسان و سایر موجودات بر کره خاکی را به مخاطره انداخته است. از این رو تبیین اخلاق محیط‏زیستی براساس مفهوم خداباوری می‏تواند رهیافت فراگیرتری نسبت به، تعامل انسان با محیط‏زیست طبیعی فراهم آورد. در قرآن آیات زیادی (آیه ۱۸۵سوره اعراف، آیه ۱۰۱ انعام، آیه ۵۴ سوره اعراف، آیه ۴ سوره سجده و آیه ۴۵ سوره نور) وجود دارد که در آن‏ها خداوند تنها خالق هستی معرفی شده است. به این ترتیب، مفهوم یگانگی انسان و طبیعت، که برای حفاظت محیط‏زیست ضروری دانسته می شود، در چارچوبی جامع‏تر ترسیم می‏گردد. داده‏های ﭘﮋوﻫﺶ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش تحقیق پیمایش و تکنیک ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ، از نمونه‏ای با حجم ۴۰۰ نفر، از شهروندان شهر اهواز با روش نمونه‏گیری طبقه‏ای و تصادفی انجام گرفته است. جهت تجزیه و تحلیل داده‏ها، از آﻣﺎر ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ و تحلیل‏های آماری نظیر ضریب همبستگی پیرسون، ارتباط بین متغیرها بررسی می‏گردد. در این پژوهش ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺣﺎﺻﻠﻪ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ؛ رابطه مستقیم و معناداری بین ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی اﺣﺴﺎس ﻣسئوﻟﻴﺖ، اﺧﻼق محیط‏زیستی و احیای ارزش‏های دﻳﻨﻲ و متغیر ﺣﻔﻆ ﻣﺤﻴﻂ‏زﻳﺴﺖ وجود دارد. بررسی تطبیقی مبانی اسلام و جهان غرب در اخلاق محیط‏زیست نشانگر آن است که اسلام به دلیل گونۀ نگرش به جهان هستی، از مبانی و اصول مستحکم‏تری برای هدایت فکری عامل انسانی برخوردار است.