مدل‌سازی خدمات تولیدی اکوسیستم (تولید آب) در حوضۀ آبخیز طالقان میانی

Abstract

مدل‌سازی سیستم‌های منابع آب از اجزای ضروری فرایند برنامه‌ریزی و ارزیابی منابع آب است. ارزیابی چگونگی تغییرات تولید و عملکرد آب در گذشته و آینده مهم است. مدل InVEST توابع خدمات اکوسیستمی در قالب نقشه‌هایی با سطح داده‌های ورودی کم را تجسم می‏کند، اما حجم بالی داده‌های خروجی را دارد و به ساده‌سازی مسائل پیچیده و در نتیجه، افزایش توانایی حل مسئله می‌پردازد. در مطالعۀ حاضر به مدل‌سازی خدمات تولیدی اکوسیستم (تولید آب) در حوضۀ آبخیز طالقان میانی با ابزار تولید آب مدل InVEST پرداخته شد. ابتدا، نقشه‌های عمق لایۀ محدودکنندۀ ریشه، میانگین بارندگی سالیانه، مقدار (گنجایش) آبی در دسترس گیاه، کاربری اراضی و مرز حوضه و زیرحوضه‌های آبخیز به عنوان ورودی‌های مدل وارد شدند و نقشه‌های مقدار حجم آب قابل تولید در هر زیرحوضه (مترمکعب/سال)، مقدار تقریبی تبخیر‌ـ تعرق واقعی با کسر مقدار بارش در هر پیکسل، نقشۀ تبخیر‌ـ تعرق واقعی بر حسب (میلی‏متر) در هر پیکسل به‌صورت تخمینی، نقشۀ تولید آب برآوردشده در هر پیکسل بر حسب (میلی‌متر در سال) به دست آمد. بر اساس محاسبات انجام‌شده توسط مدل در مجموع در حوضۀ آبخیز طالقان میانی، سالانه 9/200 میلیون مترمکعب تولید می‌شود که بیشترین مقدار تولید آب، در زیرحوضۀ حسنجون با 3/59 میلیون مترمکعب در سال و کمترین میزان تولید آب، در زیرحوضه‌های دنبلید، زیدشت 1 و زیدشت 2 است.