امکان‏سنجی پایش سیلاب با استفاده از دستگاه تیکه‏نگاری صوتی رودخانه‏ای و تعیین دقت اندازه‏گیری، حداقل و حداکثر برد اندازه‏گیری

Abstract

پایش سیلاب و اندازه‏گیری دقیق موج سیل به‏منظور مدیریت آن اهمیت دارد. روش تیکه‏نگاری صوتی مبتنی بر دانش صوتیات از فناوری‏های نوین پایش رودخانه‏ها و اندازه‏گیری موج سیل است. در این روش دو دستگاه تیکه‏نگاری صوتی در دو طرف رودخانه قرار می‏گیرند و با ارسال و دریافت امواج صوتی، خصوصیات جریان را اندازه‏گیری می‏کنند. در مطالعۀ حاضر محاسبۀ کمترین و بیشترین برد و دقت اندازه‏گیری سرعت جریان در رودخانه‏هایی با عرض‏های مختلف بررسی شده است. نتایج تحقیق حاضر نشان داد کمترین برد اندازه‏گیری با استفاده از ام- سیکونس درجۀ ۷، برابر ۱۹ متر است که در این فاصله دقت اندازه‏گیری سرعت جریان بسیار کم و حدود ۲0 سانتی‏متر بر ثانیه است. در روش تیکه‏نگاری صوتی با افزایش فاصلۀ بین دستگاه‏های تیکه‏نگاری صوتی، دقت اندازه‏گیری افزایش می‏یابد. از این رو، دقت اندازه‏گیری سرعت جریان در فاصلۀ ۱۰۰ و ۲۰۰ متری به‌ترتیب 5/3 و ۲ سانتی‏متر بر ثانیه برآورد شد. همچنین، بیشترین برد اندازه‏گیری با استفاده از ام- سیکونس درجۀ 12 حدود ۱۹۵۵ متر با دقت 2/0 سانتی‏متر بر ثانیه به‏دست آمد. با توجه به مطالعات پیشین در خصوص پایش سیلاب‏ با استفاده از این روش و ارزیابی روش یادشده در مطالعۀ حاضر، به‏کارگیری این روش به منظور پایش پیوستۀ جریان و اندازه‏گیری به‏ هنگام موج سیل در رودخانه‏های عریض کشور برای کمک به تصمیم‏گیری مدیران منابع آب پیشنهاد می‏شود.