پهنه‏ بندی خطر فرسایش خندقی با استفاده از مدل دمپستر‌ـ شفر در حوضۀ آبخیز قرناوه، استان گلستان

Abstract

هدف از این تحقیق پهنه‏بندی خطر فرسایش خندقی با استفاده از مدل دمپستر‌ـ شفر در حوضۀ آبخیز قرناوۀ استان گلستان است. بدین‌منظور ابتدا نقشۀ پراکنش پهنه‏ای خندق‏های (متغیر وابسته) حوضۀ آبخیز قرناوه با استفاده از بازدید‏های میدانی و تصاویر ماهواره‏ای با مقیاس 1:200000 در محیط ArcGIS تهیه شد. 70 درصد از کل پهنه‏های خندقی برای تهیۀ نقشۀ پهنه‏بندی خطر و 30 درصد آن برای اعتبارسنجی مدل در نظر گرفته شد. در گام بعدی 7 لایۀ اطلاعاتی درصد شیب، جهت شیب، انحنای سطح، سنگ‌شناسی، کاربری اراضی، فاصله از رودخانه، و فاصله از جاده به‌عنوان عوامل مؤثر (متغیر مستقل) بر ایجاد فرسایش خندقی انتخاب و در نرم‏افزار ArcGIS رقومی شد. از ترکیب متغیرهای مستقل با متغیر وابسته، مقدار تراکم خندق در هر کلاس عامل محاسبه و نرخ‏دهی طبقات براساس روابط موجود در مدل‏ دمپستر‌ـ شفر صورت گرفت. در نهایت، با جمع جبری نقشه‏های وزنی به‌دست‌آمده نقشۀ پهنه‏بندی خطر فرسایش خندقی به‌دست آمد. نتایج طبقه‏بندی مدل نشان داد از کل پهنه‏های خندقی در نظر گرفته‌شده برای مرحلۀ اعتبارسنجی مدل در حوضۀ آبخیز قرناوه 06/68 درصد در طبقۀ خطر زیاد و بسیارزیاد قرار می‏گیرند. همچنین نتایج اعتبارسنجی مدل با استفاده از منحنی مشخصۀ عملکرد نسبی و سطح زیر‌منحنی آن نشان داد مدل دمپستر‌ـ شفر با دقت 1/96 درصد و انحراف معیار 003/0 برای پهنه‏بندی خطر فرسایش خندقی منطقۀ مطالعه‌شده مناسب است.