اصلاح مدل گالدیت با استفاده از روش آنتروپی جهت ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان ساحلی قره‌سو-گرگان‌رود

Abstract

با توجه به روند برداشت بی‏رویۀ منابع آب زیرزمینی در آبخوان ساحلی قره‏سو-گرگان‏رود، تعیین نواحی آسیب‏پذیر و حفاظت از منابع آب زیرزمینی در این منطقه اهمیت زیادی دارد. از این‏رو، در مطالعۀ حاضر برای ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان ساحلی از مدل گالدیت و روش آنتروپی در محیط GIS استفاده شد. در مدل گالدیت از پارامترهای مؤثر بر ارزیابی آسیب‏پذیری آبخوان ساحلی شامل نوع آبخوان، هدایت هیدرولیکی آبخوان، ارتفاع سطح آب زیرزمینی بالاتر از سطح دریا، فاصله از خط ساحلی، تأثیر کیفی پیشروی آب شور و ضخامت آبخوان استفاده می‏شود. نقشه‏های این مدل به‏صورت شش لایۀ اطلاعاتی با استفاده از نرم‏افزار ArcGIS تهیه شد. سپس به‏منظور ارزیابی دقیق‏تر نقشۀ آسیب‏پذیری، وزن پارامترهای گالدیت با استفاده از روش آنتروپی اصلاح شد و نقشۀ آسیب‏پذیری گالدیت-آنتروپی به دست آمد. برای تعیین مدل بهینه، از ضریب همبستگی بین شاخص‏های آسیب‏پذیری و پارامتر TDS استفاده شد. میزان ضریب همبستگی بین مدل گالدیت-آنتروپی با پارامتر TDS 51/0 است، در صورتی که مقدار این ضریب برای مدل گالدیت 43/0 بود. براساس مدل گالدیت-آنتروپی نواحی شمال غرب، جنوب غرب و غرب آبخوان آسیب‏پذیری زیادی به پیشروی آب شور دارد. نقشۀ این مدل به چهار کلاس آسیب‏پذیری کم، متوسط، زیاد و بسیار زیاد تقسیم‏ شد که به‏ترتیب 14، 33، 30 و 23 درصد از ناحیۀ مطالعه‏شده را شامل می‏شود. مدل گالدیت-آنتروپی موجب کاهش خطای نظر کارشناسی در مدل گالدیت اولیه شد. روش پیشنهادی می‏تواند برای ارزیابی آسیب‏پذیری در آبخوان‏های ساحلی با خصوصیات هیدروژئولوژیکی مشابه به کار رود.