نظریة نمایندگی و تمکین مالیاتی شرکتی: شواهدی تجربی از بورس اوراق بهادار تهران

Abstract

امروزه پیرامون نظریة نمایندگی و مبانی آن، مباحث گسترده‏ ای صورت گرفته و بر اساس ساختار مالی، برخی معتقدند که نظریة نمایندگی بر پذیرش مالیات اثرگذار است. با این بیان، هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر تعارض ‏های نمایندگی بر سطح تمکین مالیاتی شرکتی با رویکرد الگوسازی معادلات ساختاری است. بدین منظور، 107 شرکت پذیرفته ‏شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‏ های 1387 الی 1394 به عنوان نمونة پژوهش انتخاب گردید. تعارض ‏های نمایندگی به کمک متغیرهای مشاهده‏ پذیر نسبت بازدة دارایی ‏ها، نسبت به ‏کارگیری دارایی ‏ها، نسبت جریان وجوه نقد آزاد، نسبت اهرمی، فرصت‏ های رشد و اندازة شرکت اندازه‏ گیری می ‏شود و سنجش تمکین مالیاتی با استفاده از تفاوت متغیرهای مالیات ابرازی و مالیات قطعی انجام گرفته است. همچنین، متغیرهای درصد مالکیت نهادی و نوع مؤسسة حسابرسی نیز به عنوان متغیرهای کنترلی وارد الگوی پژوهش شدند. نتایج نشان داد، افزایش تعارض‏ های نمایندگی نشأت‏ گرفته از جدایی مالکیت از مدیریت، سطح تمکین مالیاتی شرکتی را کاهش می‏دهد. بنابراین، به دلیل ماهیت پیچده و غیرشفاف راه‏کارهای اجتناب از پرداخت مالیات، مدیران فرصت‏ طلب می‏ توانند از آن به عنوان ابزاری برای دست‏یابی به منافع شخصی خود استفاده نمایند.