تأملی در نقش مخاطب در کیفیت معماری امروز ایران

Abstract

این روزها معماران و مدرسه‌های معماری ایران در معرض بازخواست مدیران، رسانه‌ها و و دلسوزانی هستند که معماری با هویت ایرانی و اسلامی را از آنان طلب می‌کنند. این مطالبه که گاه به صدور حکم و دستورالعمل برای تولید معماری مورد نظر نیز می‌انجامد، هرگز پاسخ روشنی از سوی معماران نداشته است. آنچه بسیاری از مخاطبان، معماری ایرانی و اسلامی‌اش می‌خوانند، نزد معماران چیزی نیست مگر تقلیدی سطحی از شکل و ظاهر گذشته‌ی معماری ایران. مقاله ابتدا نگاهی دارد به تقش مخاطبان در شکل‌گیری معماری معاصر ایران، از شاه قاجار که هوس بناهای فرنگی در سر داشت تا مخاطب امروزی که بنایی متفاوت و شگفت‌آور را طلب می‌کند. مقاله در میانه راه به کمک پژوهشی که در شناخت مخاطبان معماری در ایران انجام شده، میزان درک و آشنایی آنان را با مفهوم معماری و معماری فرهنگی مورد کنکاش قرار می‌دهد و درمی‌یابد که این آشنایی بسیار اندک و ناچیز است. نتیجه و نظریه‌ حاصل از مقاله آن است که معماری فرهنگی حاصل نمی‌گردد مگر در جامعه‌ای فرهنگی که تشنه‌ هنر و معماری ناب باشد. ایجاد این تشنگی بر عهده‌ رسانه‌ها و متولیان آموزش عمومی و سیراب کردن جامعه به گردن معماران و مدرسه‌های معماری است.