شناسایی عوامل مؤثر بر توسعۀ سیستم کتابخانۀ دیجیتالی: دیدگاه مدیران کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران

Abstract

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر توسعۀ سیستم کتابخانۀ دیجیتالی کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران از دیدگاه مدیران این کتابخانه‌ها انجام شد. روش: پژوهش از نوع کاربردی بوده و به شیوۀ پیمایشی – تحلیلی صورت گرفته است. ابزار گردآوری داده‌ها ‎پرسش‌نامۀ ‎محقق‌ساخته بود که بر مبنای تعریف فدراسیون جهانی کتابخانۀ دیجیتالی (شامل چهار محور اساسی نیروی انسانی، مجموعه، خدمات و فناوری) و با مرور متون و منابع مرتبط و با اعمال نظر متخصصان حوزه تهیه شد. جامعۀ آماری پژوهش مدیران کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بودند. یافته‌ها: از سوی جامعۀ آماری 43 عامل مطرح‌شده در این پژوهش، همگی مؤثر قلمداد شدند. مؤثرترین عاملی که برای توسعۀ کتابخانه‌های دیجیتالی ایران مدنظر قرار گرفت، عامل آموزش نیروهای داخلی در کنار برون‌سپاری برخی از فعالیت‌ها به متخصصان حوزۀ کتابخانۀ دیجیتالی بود و مهم‌ترین راهکار برای ارتقای خدمات، آگاهی و الگوبرداری از تجربیات برتر داخلی و بین‌المللی (با کسب بالاترین رتبۀ لیکرت83/4 از 5 در طیف لیکرت) است و تعیین سطوح دسترسی به اطلاعات کتابخانۀ دیجیتالی (با کسب پایین‌ترین رتبۀ لیکرت 33/3 از 5 در طیف لیکرت) کم‌اهمیت‌ترین عامل بود. تفاوت معناداری بین دیدگاه مدیران مورد مطالعه، نسبت به راهکارهای مؤثر بر توسعۀ خدمات و فناوری سیستم کتابخانۀ دیجیتالی وجود دارد. اصالت / ارزش: پژوهش حاضر جزو اولین پژوهش‌هایی است که به شناسایی عوامل مؤثر بر توسعۀ سیستم کتابخانۀ دیجیتالی می‌پردازد. شناسایی این عوامل شاید نقش بسیار مهمی در پیشرفت و بهبود امور کتابخانه‌های دیجیتالی ایفا کند.