الگوی راهبردی صیانت امنیتی فضای سایبر نیروهای مسلح

Abstract

در طول سه دهه اخیر فضای سایبر نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران همواره با تهدیدات متنوع و مستمری از سوی بیگانگان مواجه بوده، به‌طوری که فضای سایبر به‌عنوان ابزار اصلی سرویس‌های اطلاعاتی برای جاسوسی و خرابکاری قرار داشته است. عدم پیش‌بینی و اعمال راهکارهای پیشگیرانه برای صیانت امنیتی فضای سایبر نیروهای مسلح به‌منظور پیشگیری و مقابله با این تعرض‌ها با مدیریت نظام‌مند و یکپارچه تبعات جبران‌ناپذیری را به همراه خواهد داشت. بر این اساس ارائه الگویی راهبردی جهت خنثی‌سازی این تهدیدات از ضرورت‌ها به شمار می‌آید و هدف از این پژوهش دستیابی به الگوی راهبردی صیانت امنیتی فضای سایبر نیروهای مسلح با شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها، روابط فی‌مابین آن‌ها است. محقق با استفاده از روش پژوهش آمیخته، ابتدا از روش کیفی با استفاده از روش تحلیل مضامین اقدام به مطالعه فرامین، تدابیر فرماندهی معظم کل قوا، اسناد بالادستی کشور و نیروهای مسلح در حوزه سایبر پرداخته است و پس از استخراج مدل مفهومی صیانت امنیتی فضای سایبر نیروهای مسلح، با تشکیل جلسات گروه خبرگی و مصاحبه با خبرگان به توصیف متغیرها به‌منظور شناسایی ابعاد، مؤلفه‌ها در الگو پرداخته شد و برای تأیید مدل مفهومی به دست آمده پرسشنامه‌ای محقق ساخته تدوین گردید و جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه‌ای و تجزیه و تحلیل داده‌ها انجام پذیرفت.

نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که الگوی راهبردی صیانت امنیتی، دارای 3 بُعد و 19 مؤلفه است که مهم‌ترین مؤلفه‌ها در بُعد عوامل اصلی فضای سایبر نیروهای مسلح به ترتیب داده‌ها و اطلاعات، کاربران، شبکه و زیرساخت، خدمات و نرم‌افزار است. همچنین مهم‌ترین مؤلفه‌ها در بُعد اهداف امنیتی فضای سایبر نیروهای مسلح به ترتیب محرمانگی، احراز هویت، یکپارچگی و صحت، دسترسی پذیری، انکارناپذیری و در نهایت حفاظت از حریم خصوصی سازمان است. در بُعد اقدامات و راهکارهای صیانت امنیتی فضای سایبر نیروهای مسلح نیز مهم‌ترین مؤلفه‌ها عبارتند از شناسایی منابع و دارایی‌های سایبری، محافظت، تشخیص و کشف، تحلیل، پاسخ و واکنش، بازیابی، بازدارندگی، مقابله مؤثر، نوآوری و تحول است.