سنجش عوامل مؤثر بر محیط‌ زیست‌گرایی زنان ایرانی

Abstract

بحران محیط زیست، امروزه یکی از گرفتاری‌های مهم جهانی به‌شمار می‌رود. مواجهه با این بحران به‌منزلۀ یک تلاش جمعی نیازمند ایجاد نگرش‏های محیط زیست‌گرایانه در مردم است. آنچه در این زمینه درخور تأمل است شناسایی عوامل مؤثر بر محیط‏زیست‏گرایی افراد مختلف جامعه، بالاخص زنان است، زیرا بنا بر دو محور اصلی نظریۀ اکوفمنیسم، یعنی رابطۀ زنان با محیط زیست و نقش آنان در حل مشکلات اکولوژیکی، زنان در توجه به محیط زیست جایگاه ممتاز و ویژه‏ای دارند و از طرف دیگر به علت اینکه زنان با محیط زیست بیشتر عجین‌اند، می‏توانند از طریق انتقال دانش و علاقۀ زیست‌محیطی به کودکان در حفظ محیط زیست فعال باشند. از‌این‌رو، مطالعۀ عوامل تأثیرگذار بر محیط‏‌زیست‏‏گرایی زنان می‏تواند راهگشای بسترسازی برای ایجاد این عوامل و جلب مشارکت زنان در حفاظت از محیط زیست باشد. تحقیق حاضر ‌درصدد شناسایی و مطالعۀ عوامل مؤثر بر محیط‏زیست‏گرایی زنان ایرانی است. بدین منظور، با توجه به تحقیقات انجام‌شده در این خصوص و با پشتوانۀ نظری اکوفمنیسم و با تحلیل ثانویه داده‏های موج پنجم پیمایش‏ «داده‏های ارزش‏های جهانی»در کشور ایران با حجم نمونۀ 2 هزار و 667 نفر، که با روش نمونه‌گیری احتمالی چندمرحله‏ای صورت پذیرفته است، به کنکاش در این عوامل می‏پردازد. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد متغیرهای مشارکت اجتماعی، دینداری، دانش زیست‌محیطی، سن، و تحصیلات با محیط‏زیست‏گرایی زنان ارتباط معنا‏داری ‏دارند، ولی طبقۀ‏ اقتصادی زنان تأثیری بر محیط‏زیست‏گرایی آنان ندارد. همچنین، یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد که سه متغیر دانش زیست‌محیطی، دینداری، و مشارکت توانسته‌اند 82‌درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کنند و توضیح دهند.