مروری بر متون سواد اطلاعاتی در ایران

Abstract

<strong>همگام با گسترش </strong><strong>فناوریهای</strong><strong> اطلاعات و ارتباطات و نفوذ آن در جنبه‌های مختلف زندگی، تحصیل و حرفه، دستیابی به سواد اطلاعاتی، لازمه‌ و پیش‌نیاز بقا در جامعة‌ دانش‌مدار امروز است. </strong><strong>درباره این نوع از سواد، منابع فراوانی انتشار یافته که هدف همة آنها، شناساندن مفهوم و محتوای مورد بحث در سواد اطلاعاتی و هموارسازی دستیابی به هدفهای آن بوده است. </strong><strong>هدف این نوشتار، بررسی آثار فارسی موجود در این </strong><strong>حوزه از جمله کتاب، پایان‌نامه، طرحهای پژوهشی، همایشها و مقاله‌هایی است که در حوزه سواد اطلاعاتی در ایران چاپ و منتشر شده و در پیشبرد این حوزه مؤثر واقع شده‌اند. </strong><strong>بررسی‌ها مبیّن آن است، با گذشت </strong><strong>15 سال از طرح بحث سواد اطلاعاتی در ایران، روندی رو به رشد در انتشار منابع به چشم می‌خورد. آثار موجود در این حوزه، اعم از کتاب و مقاله، بیشتر تألیفی هستن</strong><strong>د، اما آثار ترجمه‌ای نیز ارزشمندند. این حوزه مورد توجه کتابداران، متخصصان تعلیم و تربیت و تا حدودی رایانه قرار گرفته است، لیکن همانند سایر نقاط دنیا، کتابداران </strong><strong>طلایه‌داران این حوزه هستند. در حیطة پژوهشهای سواد اطلاعاتی، به طور عمده، بررسی وضعیت سواد اطلاعاتی افراد مورد توجه بوده است. نبود منابعی در حوزة سواد اطلاعاتی و کتابخانه‌های عمومی، کاملاً آشکار و عمده توجه آثار این حوزه معطوف به کتابخانه‌های دانشگاهی است. رویکرد عملگرایی به سواد اطلاعاتی نسبت به مبناگرایی و جنبه‌های زیربنایی مانند تفکر انتقادی و تحلیلی و اهمیت وافر مهارتهای فناوری اطلاعات، نکته‌ای است که در اکثر منابع انتشار یافته در این حوزه مشهود است. </strong><strong>برداشت اشتباه از مفهوم سواد اطلاعاتی و تلقی سواد رایانه‌ای یا سواد کتابخانه‌ای</strong><strong> و یا رفتار اطلاع</strong><strong></strong><strong>یابی</strong><strong> به عنوان سواد اطلاعاتی، نکته قابل تأملی است که هنوز با انتشار روزافزون منابع علمی در این حوزه، به چشم می‌خورد.</strong>